سوره شعراء — آيت 106

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• إِذْ: جڏهن.
• أَخُوهُمْ: سندن ڀاءُ (مراد نسبي ڀاءُ آهي، ديني ڀاءُ نه).
• نُوحٌ: حضرت نوح عليه السلام، الله جو نبي ۽ رسول.
• أَلَا تَتَّقُونَ: ڇا توهان الله کان نٿا ڊڄو؟ "تقوىٰ" جو مطلب آهي الله جي عذاب کان بچڻ لاءِ ان جي حڪمن تي عمل ڪرڻ ۽ ان جي منع ڪيل شين کان پرهيز ڪرڻ.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان وقت جي ياد ڏياري ٿي جڏهن حضرت نوح عليه السلام پنهنجي قوم کي الله جي طرف سڏيو. سندن قوم پنهنجي نبي کي ڪوڙو ڪيو ۽ ان جي دعوت کي رد ڪري ڇڏيو. حضرت نوح عليه السلام سندن ئي قوم ۾ پيدا ٿيل هڪ فرد هو، يعني سندن نسبي ڀاءُ هو، پر دين ۾ هو سندن سان شريڪ نه هو، ڇاڪاڻ ته هو توحيد جو داعي هو ۽ قوم شرڪ ۾ ٻڏل هئي.

حضرت نوح عليه السلام پنهنجي قوم کي چيو: ڇا توهان الله کان نٿا ڊڄو؟ يعني الله جي عذاب کان ڊڄو ۽ بت پرستي ۽ شرڪ ڇڏي، صرف هڪ الله جي عبادت ڪريو. پاڻ فرمايائون ته آءٌ توهان ڏانهن الله جو امانتدار رسول آهيان، جيڪو توهان کي الله جو پيغام پهچائي رهيو آهيان. پوءِ توهان الله جي عذاب کان بچڻ لاءِ ايمان آڻيو ۽ منهنجي اطاعت ڪريو، يعني صرف الله جي عبادت ڪريو ۽ ان جي حڪمن جي پيروي ڪريو. ۽ آءٌ توهان کان ڪو به اجر ۽ معاوضو نٿو گهران؛ منهنجو اجر صرف رب العالمين جي ذمي آهي، جيڪو سڀني جهانن جو پالڻهار ۽ سنڀاليندڙ آهي. پوءِ الله جي عذاب کان ڊڄو ۽ ان جي حڪمن تي عمل ڪريو ۽ ان جي منع ڪيل شين کان پرهيز ڪريو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• توحيد جي دعوت: هر نبي ۽ رسول جي دعوت جو بنيادي نقطو اهو ئي هو ته صرف هڪ الله جي عبادت ڪئي وڃي ۽ ان سان ڪو شريڪ نه ڪيو وڃي. هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته توحيد ئي نجات جو واحد رستو آهي.
• نبي جي امانت داري: حضرت نوح عليه السلام پنهنجي قوم کي ٻڌايو ته آءٌ توهان لاءِ امانتدار رسول آهيان. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته نبي ۽ رسول الله جو پيغام بغير ڪنهن گهٽتائي ۽ تبديلي جي پهچائيندا آهن.
• تقوىٰ جي اهميت: "أَلَا تَتَّقُونَ" ۾ اسان کي تقوىٰ جي تلقين ڪئي وئي آهي، يعني الله کان ڊڄڻ ۽ ان جي عذاب کان بچڻ لاءِ نيڪ عمل ڪرڻ. تقوىٰ ئي انسان کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب بڻائي ٿي.
• نبي جي اطاعت: حضرت نوح عليه السلام فرمايو ته "منهنجي اطاعت ڪريو." ان مان سبق ملي ٿو ته نبي ۽ رسول جي اطاعت الله جي اطاعت آهي ۽ ان جي نافرماني الله جي نافرماني آهي.
• بي غرض دعوت: حضرت نوح عليه السلام فرمايو ته آءٌ توهان کان ڪو اجر نٿو گهران. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته نبي ۽ رسول بي غرض ٿي دعوت ڏيندا آهن ۽ انهن جو اجر صرف الله وٽ آهي. هي اسان کي سيکاريندي آهي ته دين جي دعوت ۾ خلوص ۽ بي غرضي ضروري آهي.
• الله جي قدرت ۽ رحمت: "رَبِّ الْعَالَمِينَ" جو ذڪر اسان کي ٻڌائي ٿو ته الله سڀني جهانن جو پالڻهار آهي، ان جي رحمت ۽ قدرت بي پناهه آهي. هي اسان کي الله جي طرف راغب ڪري ٿو ۽ ان جي عبادت ۾ دلچسپي پيدا ڪري ٿو.
• اسلام جي آساني: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام جي دعوت سادي ۽ آسان آهي: صرف هڪ الله جي عبادت ڪريو، ان کان ڊڄو ۽ ان جي نبي جي اطاعت ڪريو. ان ۾ ڪا به ڏکيائي ۽ پيچيدگي ناهي، ۽ ان جو اجر ۽ ثواب الله وٽ محفوظ آهي.