شعراء سۈرىسى — ئايەت 176

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

— «ئەيكە»: دەرەخلىك، كۆكەرتىپ ئۆسكەن باغ-ئورمانلىق جاي.

— «ئەسھابۇل ئەيكە»: ئەيكە ئاھلى، يەنى دەرەخلىك جايغا ئولتۇراقلاشقان قەۋم. ئۇلار شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ئىدى.

— «مۇرسەلىن»: پەيغەمبەرلەر، ئاللاھ تەرىپىدىن ئەلچى قىلىپ ئەۋەتىلگەن كىشىلەر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئەيكە ئاھلىنىڭ پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغانلىقىنى خەۋەر بېرىدۇ. ئۇلار دەرەخلىك، كۆكەرتىپ ئۆسكەن جايغا ئولتۇراقلاشقان قەۋم بولۇپ، ئاللاھ ئۇلارغا شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتى. شۇئەيب ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا، شېرىكتىن ۋە گۇناھ-مەئسىيەتلەردىن يىراق تۇرۇشقا، ئۆلچەم-تارازىدا ئادىل بولۇشقا چاقىردى. ئەمما ئۇلار ئۇنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلمىدى، ئۇنى يالغانغا چىقاردى. ئۇلار پەقەت شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنىلا ئىنكار قىلىپ قالماستىن، بەلكى ئۇنىڭ ئارقىلىق كەلگەن بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىنى ئىنكار قىلغان ھېسابلىنىدۇ. چۈنكى ھەممە پەيغەمبەرلەرنىڭ ئېلىپ كەلگەن ئاساسىي دەۋىتى بىر: يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش ۋە ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرمەسلىك. بىر پەيغەمبەرنى ئىنكار قىلىش، ئەمەلىيەتتە بارلىق پەيغەمبەرلەرنى ۋە ئۇلار ئېلىپ كەلگەن ۋەھىينى ئىنكار قىلىش بىلەن باراۋەردۇر.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىش كېرەككى، ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئۈممەتكە ئۇلارنىڭ ئىچىدىن ئۆز تىلىدا سۆزلەيدىغان، ئۇلارنى ھەقىقەتكە يېتەكلەيدىغان پەيغەمبەر ئەۋەتكەن. ئەمما ئىنكار قىلغۇچىلار ھەر دەۋردە بولغان، ئۇلار ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتىن باش تارتىپ، ئۆزلىرىنىڭ كىبىرى ۋە جاھىللىقى سەۋەبىدىن پەيغەمبەرلەرنى يالغانغا چىقارغان. ئاللاھ تائالا بۇنداق كىشىلەرگە مۆھلەت بېرىدۇ، ئەمما ئاخىرىدا ئۇلارنىڭ قىلمىشىغا يارىشا جازا بېرىدۇ.

ئەزىز قېرىنداشلار! بىز بۇ ئايەتتىن شۇنى ئۆگىنىشىمىز كېرەككى، پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلىش، ئۇلارغا ئىمان ئېيتىش بىزنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشىشىمىزنىڭ سەۋەبىدۇر. ئاللاھ تائالا بىزگە ئەڭ ئاخىرقى پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئەۋەتىپ، ئۇنىڭ ئارقىلىق ئىنسانىيەتكە ئەڭ مۇكەممەل دىننى ئاتا قىلدى. بىز ئۇنىڭ سۈننىتىگە ئەمەل قىلىپ، قۇرئان كەرىمنىڭ كۆرسەتمىلىرىگە ئاساسەن ياشىساق، ئاللاھ بىزگە دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئۇتۇق ئاتا قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى ئاڭلايدىغان، قوبۇل قىلىدىغان ۋە ئەمەل قىلىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن. ئامىن.