سوره شعرا — آیه 20

معانی کلمات:

• «إِذًا»: در آن هنگام، آن زمان.
• «الضَّالِّینَ»: در اینجا به معنای خطاکاران و جاهلان است، نه گمراهان در دین.

تفسیر آیه:

موسی علیه السلام در پاسخ به فرعون که او را سرزنش کرد که چرا آن مرد قبطی را کشته است، با صداقت و شجاعت سخن گفت و فرمود: «من آن کار را در زمانی انجام دادم که از نادانان و خطاکاران بودم؛ پیش از آنکه خداوند به من وحی فرستد و مرا به پیامبری برگزیند. آن قتل عمدی نبود، بلکه به صورت ناخواسته و در حال دفاع از یک فرد مظلوم از بنیاسرائیل رخ داد. من از روی جهل و بدون قصد قبلی چنین کردم و پس از آن، از ترس انتقام شما، از مصر گریختم و به مدین پناه بردم. اما خداوند با فضل و رحمت خود، پس از آن خطا، مرا به مقام نبوت رساند و از من پیامبری ساخت. و اما تو ای فرعون! تو مرا به خاطر آن خطای ناخواسته سرزنش میکنی، در حالی که تو بنیاسرائیل را به بردگی گرفتهای و پسرانشان را میکشی و زنانشان را زنده نگه میداری؛ آیا این نعمتی است که تو به من منت میگذاری که در خانهات بزرگ شدهام؟»

فواید و پیامهای آیه:

1. صداقت و راستگویی از صفات برجسته پیامبران است؛ موسی علیه السلام بدون هیچ پردهپوشی خطای خود را پذیرفت و از آن دفاع نکرد.
2. انسان مؤمن هرگز نباید از اعتراف به خطای خود شرم داشته باشد، بلکه باید آن را بپذیرد و راه جبران را در پیش گیرد.
3. خداوند با رحمت خود، خطاهای بندگانش را میبخشد و حتی آنها را به مقامهای والا میرساند، چنانکه موسی علیه السلام پس از آن خطا به نبوت رسید.
4. سرزنش دیگران به خاطر خطاهای ناخواسته و گذشته، رفتاری ناپسند است؛ بهویژه وقتی که خودِ سرزنشکننده مرتکب گناهان بزرگتر و ظلمهای آشکارتر باشد.
5. نعمتهای الهی را نباید با منت بر دیگران یادآوری کرد؛ فرعون تربیت موسی را منت میگذاشت، اما موسی در برابر او ظلم و ستمش به بنیاسرائیل را یادآور شد.