سوره شعرا — آیه 29

معانی کلمات:

• لَئِنِ: اگر (شرطیّه) — «لَئِنِ» برای تأکید و قسم به کار رفته است.
• اتَّخَذْتَ: برگزیدی، گرفتی (به معنای عبادت و پرستش).
• إِلٰهًا: معبودی، خدایی.
• غَيْرِي: غیر از من، بهجز من.
• لَأَجْعَلَنَّكَ: هرآینه تو را قرار خواهم داد (با تأکید و قسم).
• مِنَ الْمَسْجُونِينَ: از زندانیان، از جمله کسانی که به زندان افکنده شدهاند.

تفسیر آیه:

پس از آنکه موسی علیهالسلام با دلایل روشن و معجزات آشکار، فرعون را در محاجه و گفتگو مغلوب ساخت و فرعون نتوانست پاسخی در برابر حق بدهد، از سرِ تکبّر و سرکشی، به جای پذیرش حقیقت، به تهدید و ارعاب روی آورد و گفت: «ای موسی! اگر معبودی غیر از من برگزینی و خدایی جز مرا بپرستی، هرآینه تو را از زندانیان قرار خواهم داد و به زندان خواهم افکند.» این تهدید فرعون نشان میدهد که او پس از شکست در استدلال، به زور و قدرت متوسل شد، چرا که راه منطق و برهان بر او بسته شده بود. او میخواست با ترساندن موسی، او را از دعوت به توحید بازدارد، اما نمیدانست که پیامبران الهی از تهدید و ارعاب ستمگران هرگز نمیهراسند و در راه ابلاغ رسالت خود استوار میمانند. این رفتار فرعون، نمونهای از روش همیشگی معاندان و ستمگران است که وقتی در برابر حق عاجز میشوند، به تهدید و خشونت پناه میبرند.

فواید و پیامهای آیه:

1. پایداری در برابر تهدید: مؤمنان باید در راه حق و توحید، از تهدید و ارعاب دشمنان نهراسند و استوار بمانند، همانگونه که موسی علیهالسلام در برابر تهدید فرعون ایستادگی کرد.
2. شکست منطقی ستمگران: وقتی ستمگران در برابر استدلال و برهان عاجز میشوند، به زور و تهدید متوسل میشوند؛ پس مؤمن باید هوشیار باشد و فریب این رفتار را نخورد.
3. عظمت توحید: این آیه نشان میدهد که دعوت به توحید، چنان ارزشمند است که پیامبران در برابر تهدید به زندان و شکنجه، از آن دست نمیکشند و این درس بزرگی برای همه مسلمانان است که هیچ قدرتی نباید آنان را از اعتقاد به خدای یگانه بازدارد.
4. سنّت الهی در نجات مؤمنان: خداوند در ادامه همین داستان، موسی و پیروانش را از ظلم فرعون نجات داد و فرعون را غرق کرد؛ پس مؤمن باید بداند که عاقبت صبر و استقامت، پیروزی و نجات است.