سوره شعرا — آیه 5

معانی کلمات:

• ذِکر: یادآوری، پند و اندرز، قرآن کریم.
• مُحدَث: تازه نازل شده، جدید (یعنی آیاتی که بهتدریج و در زمانهای مختلف نازل میشد).
• مُعرِضین: رویگردانان، کسانی که اعراض میکنند و نمیپذیرند.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه بیانگر حالِ مشرکانِ تکذیبکننده است که در برابر قرآن کریم چه موضعی داشتند. خداوند متعال میفرماید: هیچ یادآوری و پندی از جانب پروردگار رحمان برای این مردم نمیآید — که بهتدریج و در مناسبتهای مختلف نازل میشود و آنان را به حق دعوت میکند، از توحید و یکتاپرستی سخن میگوید، به دستورات الهی امر و از گناهان نهی میکند و آنان را به دین حق و راه راست هدایت مینماید — مگر اینکه از آن رویگردان شدند و به آن توجه نکردند. آنان نه به آن ایمان آوردند، نه به آن گوش فرا دادند و نه از آن پند گرفتند؛ بلکه با لجاجت و عناد، بر موضع خود اصرار ورزیدند و از پذیرش حق سرباز زدند. این قرآن، که خود معجزهای جاودان و یادآوری رحمت الهی است، هر بار که نازل میشد، آنان را به راه سعادت فرا میخواند، اما ایشان با اعراض و بیتوجهی، این رحمت عظیم را نادیده میگرفتند.

فواید و پیامهای آیه:

1. رحمت الهی در نزول تدریجی قرآن: اینکه قرآن بهتدریج و در طول بیستوسه سال نازل شد، خود نشانهای از لطف و رحمت پروردگار نسبت به بندگان است تا در هر مرحله، آموزشها و دستورات را بهآسانی دریافت کنند و در عمل به آن تواناتر باشند.
2. اهمیت توجه به قرآن: این آیه به ما میآموزد که نعمت بزرگ قرآن را قدر بدانیم و با گوش جان و دلِ پذیرا به آن بنگریم؛ چرا که اعراض از آن، سبب محرومیت از رحمت الهی و گمراهی است.
3. هشدار درباره عادت به نپذیرفتن حق: رویگردانی مداوم از حق، انسان را به جایی میرساند که حتی وقتی حقیقت آشکار میشود، توانایی پذیرش آن را ندارد. پس باید همواره دلی آماده و خاضع در برابر کلام خدا داشته باشیم.
4. قرآن، یادآور همیشگی رحمت: قرآن ذکری است که از سوی رحمان نازل شده و برای همه زمانها و نسلها پیام رحمت، هدایت و سعادت دارد؛ پس شایسته است که با آن انس بگیریم و در آن تدبر کنیم.