شعراء سۈرىسى — ئايەت 75

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• أَفَرَأَيْتُم: «ئەپەرەئەيتۇم» — «ئويلىنىپ كۆردۈڭلارمۇ؟» «دىققەت قىلىپ قارىدىڭلارمۇ؟» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە پەقەت كۆز بىلەن كۆرۈش ئەمەس، بەلكى ئەقىل بىلەن ئويلىنىپ، ئىبرەت ئېلىش مەنىسىدىدۇر.
• مَّا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ: «سىلەر ئىبادەت قىلىپ كەلگەن نەرسىلەرنى» — يەنى ئاتا-بوۋىلىرىڭلار ۋە ئۆزۈڭلار ئەزەلدىن چوقۇنۇپ كەلگەن بۇت-سەنەملەرنى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە ئەقىلنى ئىشلىتىشكە، ئويلىنىشقا چاقىرىپ مۇنداق دېدى: «سىلەر ئەزەلدىن ئىبادەت قىلىپ كەلگەن بۇت-سەنەملەرگە ئويلىنىپ باقتىڭلارمۇ؟ ئۇلار ھېچ نەرسىنى ئاڭلىيالمايدۇ، سىلەرگە پايدا يەتكۈزەلمەيدۇ، زىيانمۇ قىلالمايدۇ. ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىمۇ يارىتىلغان بەندىلەر، ئۆزلىرىگە پايدا-زىيان قىلىشقا قادىر ئەمەس. ئۇنداقتا ئۇلارنى ئىلاھ قىلىپ چوقۇنۇش قانچىلىك خاتالىق!»

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇ سۆزلىرى ئارقىلىق قەۋمىنىڭ دىلىنى ئويغىتىپ، ئۇلارنى ھەقىقىي ئىلاھقا يۆنىلىشكە چاقىردى. ئۇ ئېيتتىكى، سىلەر ۋە ئاتا-بوۋىلىرىڭلار چوقۇنۇپ كەلگەن بۇ نەرسىلەر مېنىڭ دۈشمىنىمدۇر — يەنى مەن ئۇلارغا ھەرگىز ئىبادەت قىلمايمەن، ئۇلاردىن يىراق تۇرىمەن. مېنىڭ ئىبادەت قىلىدىغىنىم پەقەت ئالەملەرنىڭ رەببى بولغان ئاللاھتۇر. ئۇ مېنى ياراتقان، ماڭا توغرا يول كۆرسىتىدۇ، ئوزۇق-رىزىق بېرىدۇ، كېسەل بولغاندا شىپا بېرىدۇ، ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلدۈرىدۇ. شۇڭا ھەقىقىي ئىبادەتكە لايىق يالغۇز ئاللاھتۇر.

بۇ ئايەت بىزگە مۇھىم بىر ساۋاق بېرىدۇ: ئىنسان ئەقلىنى ئىشلىتىپ، ئۆزى چوقۇنۇۋاتقان نەرسىنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالىنى ئويلىنىشى كېرەك. ئاللاھتىن باشقا ھېچ نەرسە ئىبادەتكە لايىق ئەمەس. ئاللاھ بىزنى ياراتقان، رىزىق بەرگەن، شىپا بەرگەن ۋە ئاخىرەتتە ھېساب ئالىدىغان يېگىزە رەببىمىزدۇر. كېلىڭلار، بىز ھەممىمىز ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا ئەگىشىپ، يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلايلى، شېرىكتىن ۋە بۇت-سەنەملەردىن يىراق بولايلى. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىمان ۋە ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلغۇچىلاردىن قىلسۇن.