Аш-Шуара сүресі — Аят 75

1. Сөздердің мағынасы:

• أَفَرَأَيْتُم (әфараайтум): «Айтыңдаршы, көрдіңдер ме, ойланып қарадыңдар ма?» деген мағынада. Бұл жерде сыртқы көзбен көру емес, ақылмен ойлау, терең түсіну мағынасында қолданылған.
• مَا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ (мә кунтум тағбудун): «Сендер ғибадат етіп жүрген нәрселеріңді» дегенді білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Ибраһим (ғалейһис-сәләм) өз елінің адамдарына бет бұрып, оларды ойлануға шақырады: «Айтыңдаршы, сендер ата-бабаларыңнан мирас болып қалған, Аллаһтан өзге ғибадат етіп жүрген пұттарыңа мұқият назар салып көрдіңдер ме? Олар сендердің тілектеріңді ести ме, пайда келтіре ме, әлде зияннан қорғай ала ма?» Ибраһим пайғамбар бұл сұрақты қою арқылы олардың санасына әсер етіп, өздері табынып жүрген нәрселерінің шын мәнінде ешқандай қабілеті жоқ, жансыз, дәрменсіз заттар екенін ұғындырғысы келді. Ол өзінің сол пұттардан безгенін, оларды дұшпан санайтынын және тек әлемдердің Раббысына ғана құлшылық ететінін ашық мәлімдеді. Себебі жаратушы, ризық беруші, аурудан шипа беруші, өлтіріп, қайта тірілтетін де — тек Жаратқан Ие ғана. Адам баласының ақылы мен жүрегі тек Оған бағытталуы тиіс.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Бұл аят адамды өз сенімі мен ғибадаты туралы ойлануға, ата-бабадан қалған әдетке соқыр ермей, ақылмен саралауға шақырады.
• Ибраһим пайғамбардың үлгісі — шындықты ашық айтудың, хақ жолды батыл қорғаудың үлгісі. Ол өз қауымының қысымына қарамастан, тек Аллаһқа ғана сыйыну керектігін батыл жеткізді.
• Ислам — адамды ойлауға, түсінуге, саналы түрде сенуге шақыратын дін. Ол соқыр еліктеуді емес, шынайы әрі берік сенімді талап етеді.
• Әр адам өзінің жүрегіндегі сенім мен ғибадаттың шынайылығын тексеріп, тек Жаратушыға ғана бет бұруы керек. Бұл — адам баласын құлдықтан азат етіп, шынайы бақытқа жетелейтін жол.