شعراء سۈرىسى — ئايەت 74

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

— «بَلْ»: بۇ يەردە ئىنكار قىلىش ۋە ئەھۋالنى ئۆزگەرتىش مەنىسىدە، يەنى ئۇلارنىڭ ئېيتقان سۆزىنىڭ ئالدىنقى سوئالغا جاۋاب ئەمەسلىكىنى، بەلكى باشقا بىر سەۋەبنى بايان قىلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن.

— «وَجَدْنَا»: «بىز تاپتۇق، كۆردۇق» دېگەن مەنىدە.

— «آبَاءَنَا»: «ئاتا-بوۋىلىرىمىز، ئەجدادلىرىمىز» دېگەن مەنىدە.

— «كَذَٰلِكَ»: «شۇنداق، شۇ ئەھۋالدا» دېگەن مەنىدە.

— «يَفْعَلُونَ»: «ئۇلار قىلىۋاتىدۇ، ئۇلار شۇنداق قىلىدۇ» دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۆز قەۋمىنى بۇتларنىڭ پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى، ئۇلارنىڭ دۇئانى ئاڭلىيالمايدىغانلىقىنى، ئىتائەت قىلغانغا پايدىسى يوقلۇقىنى، ئاسىيلىق قىلغانغا زىيىنى يوقلۇقىنى چۈشەندۈرۈپ، ئۇلارنى ھەقىقىي ئىبادەتكە چاقىردى. شۇ چاغدا ئۇلار ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ دەلىللىرىگە قارشى تۇرالماي، ئەقلىي جاۋاب بېرەلمەي قالدى. ئۇلار: «بىز بۇتلىرىمىزنىڭ سەنمۇ ئېيتقاندەك ئاڭلىمايدىغان، پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان ئىكەنلىكىنى ئىنكار قىلمايمىز، ئەمما بىز ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ شۇنداق قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردۇق، شۇڭا بىزمۇ ئۇلارغا ئەگىشىپ شۇنداق قىلىۋاتىمىز» دېدى. بۇ ئۇلارنىڭ ھەقىقەتەن ھېچقانداق دەلىل-پاكىتقا ئىگە ئەمەسلىكىنى، پەقەت ئەجدادلىرىغا كور-كورلەپ تەقلىد قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلارنىڭ بۇ جاۋابى ئۆزلىرىنىڭ باتىل يولدا ئىكەنلىكىنى ئۆز ئاغزى بىلەن ئېتىراپ قىلغانلىقىدۇر. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتا ئەجداد-بوۋىلارنىڭ قىلغىنىغا كور-كورلەپ ئەگىشىش توغرا ئەمەس، بەلكى ھەر بىر ئادەم ئۆز ئەقلىنى ئىشلىتىپ، ھەقىقەتنى تونۇپ، پەقەت بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتكە ئەقىل بىلەن يېتىشىش، باتىل ئەنئەنىلەرگە كور-كورلەپ ئەگىشمەستىن، پەقەت ئۇنىڭغا خالىس ئىبادەت قىلىش نېسىپ قىلغاي.