Şüəra surəsi — Ayə 75

1) Ayədə izah tələb edən sözlər:

• أَفَرَأَيْتُم — "gördünüzmü?", "diqqətlə düşündünüzmü?" mənasındadır. Burada sadəcə gözlə görmək deyil, dərk edib üzərində düşünmək nəzərdə tutulur.
• مَا — "nəyi", "o şeyləri" mənasında olub, ibadət edilən varlıqlara işarə edir.
• كُنتُمْ تَعْبُدُونَ — "ibadət etdiyiniz şeylər", yəni sizin və atalarınızın ilah qəbul edib sitayiş etdiyiniz bütlər.

2) Ayənin təfsiri:

İbrahim (əleyhissəlam) öz qövmünə müraciət edərək onları düşünməyə dəvət edir: "Baxın görün, nəyə ibadət edirsiniz? Diqqətlə fikirləşin — sizin və ulu babalarınızın ilah sayıb sitayiş etdiyiniz o bütlərə. Onlar heç bir şey eşitmir, heç bir fayda və zərər verə bilmir, sizə nə kömək, nə də ziyan gətirə bilərlər. Onlar sizin əlinizlə düzəltdiyiniz cansız şeylərdən başqa bir şey deyildir."

İbrahim (əleyhissəlam) bu sualla qövmünü öz ağıllarını işlətməyə, kor-koranə ata-baba yolunu təkrar etməməyə çağırırdı. Çünki həqiqi ibadət yalnız Allaha məxsusdur. O, tək Allahdır — yaradan, ruzi verən, xəstələndikdə şəfa verən, öldürən və yenidən dirildəndir. Bütlər isə nə yarada bilər, nə ruzi verə bilər, nə də bir kimsəyə ən kiçik bir fayda gətirə bilər.

Bu ayə bizə öyrədir ki, insan ibadət etdiyi şeyin kim olduğunu düşünməli, ağılını və qəlbini işə salmalıdır. Allah-Təala bizə Qurani-Kərimdə düşünməyi, araşdırmağı və haqqı tapmağı əmr edir. İnsanı yaradan, ona saysız nemətlər verən, hər an onun qayğısına qalan yalnız Uca Allahdır. Ona görə də qəlbimizi yalnız Ona bağlamalı, ibadətimizi yalnız Ona xas etməliyik.

Ey insan! Bir anlıq dayan və düşün: sən nəyə güvənir, kimə sığınır, kimdən kömək diləyirsən? Əgər sənin ümidin, qorxun və duan yalnız Allaha yönəlibsə, bil ki, sən doğru yoldasan. Allah Öz qullarını heç vaxt unutmaz, tövbə edənləri bağışlayar və onlara rəhm edər. Gəlin, İbrahim (əleyhissəlam) kimi tək Allaha təslim olaq və Onun rəhmətindən ümidimizi heç vaxt üzməyək.