سوره شعراء — آيت 8

١) لفظن جي معنيٰ:

• آيَةً: نشاني، دليل، عبرت.
• أَكْثَرُهُم: انهن مان گھڻا ماڻهو.
• مُؤْمِنِينَ: ايمان آڻيندڙ، يقين ڪرڻ وارا.

٢) تفسير:

بيشڪ ان ۾ — يعني زمين مان هر قسم جا سٺا ۽ فائديمند ٻوٽا ۽ ٻوٽا ڄمائڻ ۾ — هڪ وڏي نشاني ۽ دليل آهي انهيءَ تي ته الله تعاليٰ جي قدرت ڪامل آهي، ۽ اهو ئي آهي جيڪو مئل کي ٻيهر زنده ڪري سگهي ٿو. اهڙيءَ طرح زمين ۾ مختلف قسمن جا ٻوٽا پيدا ڪرڻ انهيءَ ڳالهه جو واضح ثبوت آهي ته اهو الله ئي آهي جيڪو زمين کي زنده ڪري ٿو ۽ قيامت جي ڏينهن مئلن کي به ٻيهر زنده ڪندو. پر انهن مان گھڻا ماڻهو ايمان نه ٿا آڻين، يعني انهن جي اڪثريت ايمان آڻڻ واري نه هئي، ۽ الله جي علم ۾ اهو اڳ ئي طئي ٿيل هو ته اهي ايمان نه آڻيندا. اهو انهن جي بدقسمتي ۽ ضد جو نتيجو هو، نه ته نشانيون ۽ دليل پنهنجي جاءِ تي ڪامل ۽ واضح هئا.

٣) فائدا ۽ سبق:

• زمين مان مختلف قسمن جا ٻوٽا ۽ اناج ڄمائڻ الله جي قدرت جي وڏي نشاني آهي، جنهن تي غور ڪرڻ سان انسان جي ايمان ۾ واڌارو ٿئي ٿو.
• جيڪو الله زمين کي ٻوٽن سان زنده ڪري ٿو، اهو ئي قيامت جي ڏينهن مئلن کي ٻيهر زنده ڪرڻ تي پڻ قادر آهي — اهو يقين انسان کي آخرت لاءِ تيار ڪري ٿو.
• ايمان آڻڻ انسان جي پنهنجي اختيار ۽ سعادت جي ڳالهه آهي؛ نشانيون ۽ دليل هر هنڌ موجود آهن، پر انهن کان فائدو صرف اهي ماڻهو کڻن ٿا جيڪي کليل دل ۽ انصاف سان غور ڪن ٿا.
• الله تعاليٰ جي رحمت ۽ مغفرت انهن لاءِ اميد جو سبب آهي جيڪي توبه ڪري ايمان آڻين ٿا، ڇاڪاڻ ته هو غفور ۽ رحيم آهي.
• قرآن مجيد ۾ بار بار فطرت جي نشانين ڏانهن ڌيان ڏياريو ويو آهي ته جيئن انسان سوچي ۽ الله جي وحدانيت کي سمجهي — اهو ئي اسلام جي دعوت جو بنيادي پيغام آهي.