سوره شعرا — آیه 83

ربِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ

معانی کلمات:

• «حُکْمًا»: در اینجا به معنای علم و فهمِ درست در دین، و نیز نبوّت و داوری عادلانه میان مردم است.
• «أَلْحِقْنِی»: مرا ملحق کن، یعنی مرا به آنان بپیوندان و در زمرهٔ ایشان قرار بده.
• «بِالصَّالِحِینَ»: شایستگان و نیکوکاران، بهویژه پیامبرانِ پیشین.

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیهالسلام در این فراز از دعای خود، دو درخواست بزرگ از پروردگارش دارد. نخست میفرماید: «پروردگارا! به من حکم عطا فرما»؛ یعنی به من دانش و فهمی عمیق در دین ببخش، و مرا به مقام نبوّت و داوریِ عادلانه در میان بندگانت برسان تا بتوانم حق را از باطل بازشناسم و بر اساس شریعت تو داوری کنم. این درخواست نشاندهندهٔ اشتیاق ابراهیم به علمِ نافع و مقام والای رسالت است.

دومین درخواست او این است: «و مرا به شایستگان ملحق گردان»؛ یعنی مرا در زمرهٔ پیامبرانِ پیشین و بندگانِ صالحت قرار بده، و در آخرت نیز مرا در بهشت با آنان همنشین ساز. او نمیخواهد تنها در دنیا صالح باشد، بلکه آرزوی همراهی با نیکان در سرای جاویدان را دارد. این دعا نشان میدهد که ابراهیم علیهالسلام هم به دنبال کمال فردی است و هم به دنبال پیوند با جمع صالحان، زیرا سعادت حقیقی در همراهی با خوبان و در جوار رحمت الهی است.

فواید و پیامهای آیه:

• انسانِ مؤمن باید همواره از خداوند علم و فهمِ درست در دین را بخواهد، زیرا بدون حکمت و بصیرت، راه سعادت پیموده نمیشود.
• آرزوی پیوستن به صالحان و همنشینی با آنان، نشانهٔ ایمان راستین و محبت به نیکان است و انسان را به تلاش برای شبیه شدن به آنان ترغیب میکند.
• دعا کردن برای رسیدن به مقامات عالی معنوی، نهتنها امری پسندیده است، بلکه سنتِ پیامبران الهی بوده و نشان میدهد که انسان هرگز نباید از طلب درجات بالاتر دست بردارد.
• این آیه به ما میآموزد که سعادت اخروی، در گرو همراهی با صالحان و قرار گرفتن در زمرهٔ آنان است؛ پس باید در دنیا با نیکان همنشینی کنیم و از آنان الگو بگیریم تا در آخرت نیز با آنان محشور شویم.