Naml surasi — Oyat 43

Kalimalarning ma'nolari:

• وَصَدَّهَا: Uni to'sdi, qaytardi.
• مَا كَانَت تَعْبُدُ: Uning ibodat qilgan narsasi (quyosh).
• مِن دُونِ اللهِ: Allohdan o'zga.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Bilqisning (Sabaiya malikasi) holatini bayon qilmoqda. Uning Allohga iymon keltirishiga va haqiqatni qabul qilishiga to'siq bo'lgan narsa — bu uning Allohdan o'zga, ya'ni quyoshga qilgan ibodati edi. U o'z qavmining urf-odati va diniga ergashib, quyoshga sajda qilardi. U aqli va zakovati bilan haqni batildan ajrata oladigan darajada aqlli edi, lekin noto'g'ri e'tiqod va qavmiga taqlid qilish uning qalb ko'zini ko'r qilib qo'ygan edi. U o'z qavmi orasida kofir bo'lib o'sgan va ularning dinida davom etgan. Agar u haqni izlab, o'ylab ko'rganida, Allohning buyukligini va quyoshning Uning yaratganlaridan biri ekanligini anglab yetgan bo'lardi. Ammo qavmiga ergashish va ularning e'tiqodini ko'r-ko'rona davom ettirish uni haqiqatdan uzoqlashtirgan edi.

Foydalar:

1. Bu oyatdan o'rganamizki, noto'g'ri e'tiqod va batil odatlar insonni haqiqatni ko'rishdan to'sadi. Shuning uchun har bir inson ota-bobosidan qolgan urf-odat va e'tiqodlarni tanqidiy ko'z bilan o'rganishi, ularni Allohning kitobi va Rasulining sunnatiga solishtirishi lozim.
2. Taqlid (ko'r-ko'rona ergashish) insonni halokatga olib boradi. Bilqis aqlli ayol bo'lsa ham, qavmiga ergashib kufrda qolgan edi. Demak, aql va ilmni to'g'ri yo'lda ishlatish kerak.
3. Islom dini insonni mustaqil fikrlashga, haqni izlashga va har qanday batil e'tiqoddan voz kechishga chorlaydi. Bu din insonni qullikdan ozod qilib, faqat yagona Allohga ibodat qilishga da'vat etadi.
4. Alloh taolo o'z bandalariga rahm qilib, ularni zulmatdan nurga, kufrdan iymonga chiqarishni xohlaydi. Bu oyatda ko'rsatilganidek, Alloh Bilqisni haq yo'lga hidoyat qilgan va u oxir-oqibat iymon keltirgan. Bu esa Allohning rahmati kengligidan dalolatdir.