Ан-Намль сүресі — Аят 43

1. Сөздердің мағынасы:

• وَصَدَّهَا — оны тосқауыл қылды, одан бөгеді, адастырды.
• مَا كَانَت تَّعْبُدُ مِن دُونِ اللَّهِ — Аллаһтан басқа табынып жүрген нәрсесі (күн).
• مِن قَوْمٍ كَافِرِينَ — күпірлік еткен қауымнан.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Сүлеймен пайғамбардың (оған Аллаһтың сәлемі болсын) заманында өмір сүрген Саба патшайымы Билқис туралы баяндайды. Ол ақылды, парасатты, билігі мықты әйел болғанымен, оны Аллаһқа жалғыз құлшылық етуден ең үлкен кедергі — өзінің және халқының күнге табынуы тосқауыл болды. Ол Аллаһтан басқа күнге сиынып, сол арқылы тура жолдан тайды. Себебі ол күпірлік еткен қауымның ішінде туып-өсіп, солардың дінін ұстанып, әдет-ғұрпын бойына сіңірген еді. Ол өз бетімен күпірлікке бармады, бірақ ата-бабасынан мұра болып қалған наным-сенім оны шындықтан алыстатты. Ақылы мен зеректігі жеткілікті болса да, бұрыннан қалыптасқан бұрыс сенім жүрегінің көзін байлап, тура жолды көруіне мүмкіндік бермеді. Бұл — адамның қоршаған ортасы мен қоғамының ықпалы қаншалықты күшті болатынын көрсететін мысал.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Қоршаған ортаға сақ болу: Адам қандай ортада өсіп-өнсе, сол ортаның ықпалына түсуі мүмкін. Сондықтан әркім өз сенімін, амалын саналы түрде тексеріп, ата-бабадан қалған әдетті соқыр ермей, шындықты іздеуі керек.
• Ақыл мен иман бірге жүруі тиіс: Билқис ақылды болғанымен, имансыздық оның жүрегінің көзін жауып қойды. Бұл — ақыл ғана жеткіліксіз, жүректің де нұрлануы қажет екенін білдіреді.
• Аллаһ әркімге тура жолды іздеуге мүмкіндік береді: Билқис Сүлеймен пайғамбар арқылы шындыққа жетті. Демек, кім шындықты іздесе, Аллаһ оған жол көрсетеді.
• Ислам — адамды адасушылықтан құтқаратын жалғыз жол: Күнге табыну сияқты бұрыс сенімдер адамды құлдыққа түсіреді, ал Ислам адамды шынайы азаттыққа, бір Аллаһқа құлшылық ету арқылы нағыз бақытқа жеткізеді.
• Ата-баба дәстүрі емес, шындық басты болуы керек: Билқис халқының дінін ұстанды, бірақ ол дұрыс емес еді. Біз де кез келген нәрсені «ата-бабамыздан қалған» деп қабылдамай, оның шындыққа сай екенін тексеруіміз керек.
• Исламның көркемдігі: Билқистің тарихы көрсеткендей, Ислам адамды надандықтан, адасушылықтан алып шығып, нұрға, тура жолға бастайды. Бұл — әрбір адамды Исламды зерттеп, оның шындығын білуге шақыратын үлкен ғибрат.