سوره نمل — آیه 50

معانی کلمات:

• مَکَرُوا: نیرنگ زدند، نقشه پنهانی کشیدند.
• مَکَرْنَا: ما نیز (در برابرشان) تدبیر و نقشه کشیدیم.
• لَا یَشْعُرُونَ: احساس نمیکنند، درک نمیکنند.

تفسیر آیه:

این آیه به داستان قوم ثمود و پیامبرشان حضرت صالح علیهالسلام اشاره دارد. آن قومِ سرکش، نهتنها دعوت حق را نپذیرفتند، بلکه در دل شب نقشهای شوم کشیدند تا حضرت صالح و خانواده و پیروانشان را از بین ببرند. آنان با نیرنگ و پنهانکاری، تصمیم گرفتند به خانه صالح حمله کنند و او را به قتل برسانند، و گمان میکردند که این توطئه پنهان، هیچکس از آن آگاه نخواهد شد.

اما خداوند متعال که از همه پنهانکاریها آگاه است، در برابر نیرنگ آنان، نیرنگی سنجیده و دقیق قرار داد. او نقشه آنان را نقش بر آب کرد و به جای اینکه آنان بر صالح پیروز شوند، خودشان گرفتار عذاب الهی شدند. خداوند آنان را به گونهای نابود کرد که حتی فرصت درک و فهم آنچه رخ داد را نیافتند؛ یعنی در حالی که کاملاً غافل بودند و تصور میکردند نقشهشان موفق خواهد شد، ناگهان عذاب الهی آنان را فراگرفت و نقشه خودشان به خودشان بازگشت.

فواید و درسهای آیه:

1. پیروزی نهایی با حق است: هرچند اهل باطل مدتی نقشه میکشند و ظاهراً قدرتمند به نظر میرسند، اما سنت الهی بر این است که سرانجام، حق پیروز و باطل نابود میشود. این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که هرگز از نیرنگ ستمگران نترسند.
2. خداوند بهترین محافظ است: وقتی بندهای بر خدا توکل کند و در راه او ثابتقدم بماند، خداوند خودش نقشههای دشمنان را خنثی میکند، حتی اگر آن نقشهها بسیار پیچیده و پنهانی باشد. این مایه آرامش دل مؤمنان است که هیچ توطئهای از دید خدا پنهان نیست.
3. نیرنگ بد، به خودِ نیرنگباز برمیگردد: کسانی که برای نابودی دیگران نقشه میکشند، معمولاً خودشان قربانی نقشه خودشان میشوند. این آیه هشدار میدهد که عاقبت بداندیشی و توطئه علیه مؤمنان، نابودی خودِ توطئهگران است.
4. غافلگیری الهی: خداوند گاهی عذاب را به گونهای نازل میکند که انسانهای مغرور و غافل، هیچ فرصتی برای توبه یا فرار نداشته باشند. پس انسان نباید به مهلت و فرصتی که خداوند به او میدهد، مغرور شود و تصور کند که هیچ حساب و کتابی در کار نیست.