Naml surasi — Oyat 83

Kalimalarning ma'nolari:

• Nahshur: yig'amiz, to'playmiz.
• Favj: to'da, guruh, jamoa.
• Yuzauun: birin-ketin to'xtatiladilar, avvalgilari keyingilariga yetkaziladi (ya'ni barchasi bir joyga jamlanadi).

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, o'sha kunni eslangki, Biz har bir ummatdan Bizning oyatlarimizni va dalillarimizni yolg'on deb hisoblagan katta-kichik, rahbar va oddiy kishilardan iborat bir guruhni yig'amiz. Ular shunday bir holatda bo'ladilarki, avvalgilari keyingilariga, keyingilari avvalgilariga qo'shilib, barchasi bir joyga to'planadi va hech biri qoldirilmaydi. So'ngra ular hisob-kitob va jazo joyiga haydaladilar. Bu yerda har bir ummatdan hamma yolg'onchilar emas, balki ularning yetakchilari va kattalaridan bir guruh yig'ilishi ta'kidlanmoqda. Chunki ular o'zlariga ergashgan oddiy xalqni ham adashtirgan edilar. Mana shu rahbar va kattalar birinchi bo'lib hisobga tortiladilar va jazolanishadi.

Foydalar va saboqlar:

1. Har bir ummatning gunohkor yetakchilari o'z qavmlaridan oldin hisobga tortiladi. Bu esa har bir insonga, ayniqsa jamiyatda o'rnak bo'ladigan kishilarga ogohlantirishdir: ularning har bir so'zi va amali uchun mas'uliyat katta bo'ladi.
2. Qiyomat kuni hech kim yashirinib qola olmaydi. Barcha ummatlardan yolg'onchilar yig'iladi va ularning barchasi bir joyga to'planadi. Bu esa adolatning to'liq amalga oshishini ko'rsatadi — hech kim adolatsizlikka uchramaydi va hech kim jazodan qochib qutula olmaydi.
3. Oyatda "har bir ummatdan" deyilishi islomning umumiyligini va barcha xalqlar, millatlar uchun ekanligini bildiradi. Alloh taolo hech bir xalqni, hech bir qavmni unutmaydi va hammasini adolat bilan hisobga tortadi.
4. Bu oyat insonni o'z hayotiga nazar solishga, o'z amallarini tekshirishga va Allohning oyatlariga iymon keltirishga chorlaydi. Chunki oxiratda har bir inson o'z qilmishlariga qarab jazolanadi yoki mukofotlanadi.