قصص سۈرىسى — ئايەت 45

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أَنشَأْنَا: يارىتىپ، پەيدا قىلىپ، ۋۇجۇدقا كەلتۈرۈپ.
• قُرُونًا: ئەۋلادلار، ئۈممەتلەر، نەسىللەر (قەرنلەر).
• فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ: ئۇلارغا ئۆمۈر ئۇزۇن بولۇپ، ۋاقىت ئۇزاق ئۆتۈپ كەتتى.
• ثَاوِيًا: تۇرۇپ قالغان، ئولتۇراقلاشقان، ماكان تۇتقان.
• أَهْلَ مَدْيَنَ: مەديەن ئاھالىسى، مەديەن دىيارىدىكى كىشىلەر.
• تَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا: ئۇلارغا بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئوقۇپ بېرەتتىڭ.
• مُرْسِلِينَ: ئەلچى قىلىپ ئەۋەتكۈچىلەر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئاللاھ تەئالانىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا مۇسا ئەلەيھىسسالام ۋە مەديەن ئاھالىسى توغرىسىدىكى خەۋەرنى قانداق بىلدۈرگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ تەئالا مۇنداق دەيدۇ: بىز مۇسا ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن نۇرغۇن ئەۋلادلارنى، ئۈممەتلەرنى يارىتىپ پەيدا قىلدۇق. ئۇلارغا ئۆمۈر ئۇزۇن بولۇپ، ۋاقىت ئۇزاق ئۆتۈپ كەتتى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئاللاھ بىلەن قىلغان ئەھدىسىنى ئۇنتۇپ قالدى، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى تەرك ئەتتى، تەۋھىدتىن يىراقلىشىپ كەتتى. ئاندىن ئاللاھ تەئالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ: ئى مۇھەممەد، سەن مەديەن ئاھالىسىنىڭ ئارىسىدا تۇرۇپ قالغان ئەمەس، ئۇلارغا بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى ئوقۇپ بەرگەن ئەمەس. ئەگەر شۇنداق بولغان بولسا، ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ئۆز كۆزۈڭ بىلەن كۆرۈپ، مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ مەديەندىكى ۋەقەلىرىنى ئۆزۈڭ بىلىپ قالغان بولاتتىڭ. لېكىن ئىش بۇنداق ئەمەس. بەلكى بىز سېنى ھەقىقەتەن پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ساڭا ۋەھىي ئارقىلىق بۇ خەۋەرلەرنى بىلدۈردۇق. شۇڭا سەن بۇ خەۋەرلەرنى پەقەت ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسى بىلەنلا بىلىپ، كىشىلەرگە يەتكۈزۈپ بېرىۋاتىسەن. بۇ ئۆزى سېنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭنىڭ ھەقىقىي ئىكەنلىكىگە روشەن دەلىلدۇر.

ئى قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تەئالا ھەر قانداق دەۋردە، ھەر قانداق جەمئىيەتتە ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئەۋەتىپ، كىشىلەرنى ھىدايەت قىلىپ كەلگەن. ۋاقىتنىڭ ئۇزۇن ئۆتۈشى بىلەن كىشىلەر ئاللاھنىڭ ئەھدىسىنى ئۇنتۇپ قالسا، ئاللاھ يەنە پەيغەمبەر ئەۋەتىپ ئۇلارنى ئەسلىگە قايتۇرىدۇ. شۇڭا بىز ھەر ۋاقىت ئاللاھنىڭ ئەھدىسىنى ئەسلەپ، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىشىمىز، ۋاقىتنىڭ ئۇزۇنلۇقى بىلەن دىلىمىز قاتتىپ قالماستىن، ئىمانىمىزنى داۋاملىق يېڭىلاپ تۇرۇشىمىز كېرەك. قۇرئان كەرىم ئاللاھنىڭ بىزگە ئەڭ ئۇلۇغ نېئمىتىدۇر، ئۇنىڭدىكى خەۋەرلەر ۋە ھىكمەتلەر بىزنى توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ. كېلىڭلار، قۇرئاننى كۆپ ئوقۇپ، ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىپ، ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن ھىدايىتىگە شۈكرى قىلايلى ۋە ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرايلى.