سوره عنکبوت — آیه 21

معانی کلمات:

• یُعَذِّبُ: عذاب میدهد.
• یَرْحَمُ: رحمت میآورد، مورد لطف قرار میدهد.
• تُقْلَبُونَ: بازگردانده میشوید، برگردانده میشوید (به سوی او).

تفسیر آیه:

خداوند متعال بر اساس حکمت و عدل خود، هر کس را که شایسته عذاب باشد — به سبب گناهان و کفرش — عذاب میکند، و هر کس را که مستحق رحمت باشد — به واسطه ایمان، توبه و عمل صالح — مورد رحمت خود قرار میدهد. این مشیت اوست و هیچ کس را یارای اعتراض بر آن نیست. او در این کار نه ظلم میکند و نه از روی هوس؛ بلکه عذاب او عدل است و رحمت او فضل. سرانجام، همه شما در روز قیامت به سوی او بازگردانده میشوید و از قبرهایتان زنده برانگیخته میشوید تا در برابر اعمالتان جزا و سزا ببینید. هیچ راه گریزی از این بازگشت نیست و هیچ پناهگاهی جز او وجود ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. عدالت و رحمت الهی: این آیه به ما میآموزد که خداوند هم عادل است و هم رحیم؛ عذاب او بر اساس عدل و رحمت او بر اساس فضل است. این دو صفت، امید و بیم را در دل مؤمن زنده نگه میدارد.
2. مسئولیتپذیری: آگاهی از اینکه سرانجام به سوی او بازمیگردیم، انسان را به محاسبه نفس و مراقبت از اعمالش دعوت میکند و او را از غفلت و سرکشی بازمیدارد.
3. امید به رحمت الهی: با وجود هشدار درباره عذاب، درِ رحمت الهی همیشه باز است؛ هر کس توبه کند و عمل صالح انجام دهد، مشمول رحمت بیپایان خداوند خواهد شد. این پیام، امید را در دل گناهکاران زنده میکند و آنها را به بازگشت به سوی خدا ترغیب مینماید.
4. تسلیم در برابر مشیت الهی: این آیه به ما میآموزد که در برابر قضا و قدر الهی تسلیم باشیم و بدانیم که خداوند در کار خود حکیم است و هیچ کس حق اعتراض بر او را ندارد.