Аль-Анкабут сүрөсү — Аят 29

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• نَادِيكُمُ (наадийкум): Сөздүк мааниси — жыйын, отуруш, сүйлөшүү жайы. Адамдар чогулуп отурган, сүйлөшкөн жерди билдирет. Эгер адамдар ал жерден тарап кетсе, ал эми "наадий" деп аталбайт.
• الْمُنكَرَ (мункар): Шариятта жана акыл-эсте жаман, бузук деп табылган иш. Бул жерде алардын жыйындарында жасаган ыпылас кылыктары — ачык-айкын бузукулук.
• السَّبِيلَ (сабииль): Жол. Бул жерде жолоочулардын өтүүчү жолу маанисинде келген.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Лут пайгамбар (алайхи-с-салам) өз элине ачык-айкын бузукулуктарын айтып, аларды токтотууга чакырды. Ал аларга: "Силер эркектерге шаанитиңерди канааттандыруу үчүн жамынып барасыңарбы? Жолоочулардын жолун тосуп, аларга зордук-зомбулук кыласыңарбы? Жыйындарыңарда ачык-айкын жамандыктарды, ыпылас иштерди жасайсыңарбы?" — деп айтты. Алар муну менен гана чектелбестен, жол боюнда отуруп алып, өткөн-кеткендерге зордук-зомбулук көрсөтүшчү, жыйындарында да уятсыз иштерди, башкаларды шылдыңдоо, кемсинтүү сыяктуу жамандыктарды кылышчу.

Лут пайгамбар аларды ушундай бузукулуктардан тыйганда, алар ага каршы чыгып, шылдыңдап: "Эгер сен чын айтып жаткан болсоң, бизге убада кылган Аллахтын азабын алып келчи!" — деп жооп беришти. Алар пайгамбардын эскертүүсүнө кулак какпастан, тескерисинче, ага кыйноо жана шылдың менен мамиле кылышты. Бул алардын акыйкатты кабыл алуудан баш тартканын жана өздөрүнүн бузуку жолунда бекем турганын көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бузукулуктан сактануу: Бул аят бизге коомдо тараган ар кандай ыпылас иштерден, адепсиздиктен алыс болууга чакырат. Ислам тазалыкты, адептүүлүктү жана коомдук коопсуздукту коргоону талап кылат.
• Жол коопсуздугу: Жолоочулардын коопсуздугун камсыз кылуу, аларга зордук-зомбулук көрсөтпөө — ар бир мусулмандын милдети. Ислам башкаларга зыян келтирүүнү катуу тыйган.
• Жыйындардагы адеп: Мусулмандар чогулган жыйындарында адеп-ахлакты сактап, бири-бирин шылдыңдабоо, кемсинтпөө, жаман сөздөрдү айтпоо керек. Жакшы сөз айтуу, пайдалуу иштерди талкуулоо — ыймандуу коомдун белгиси.
• Акыйкатты кабыл алуу: Лут пайгамбардын эли акыйкатты четке кагып, пайгамбарды шылдыңдашты. Бул бизге насаат: акыйкатты укканда текеберлик кылбай, аны кабыл алууга аракет кылышыбыз керек.
• Аллахтын азабынан коркуу: Алар "Аллахтын азабын алып кел" деп шылдыңдашты, бирок азап келгенде кутула албады. Бул бизге Аллахтын эскертүүлөрүн олуттуу кабыл алууга, тообо кылууга жана жакшылыкка умтулууга үндөйт.

Бул аят аркылуу Ислам дини тазалыкты, коомдук тартипти жана адеп-ахлакты коргоону максат кылаарын көрөбүз. Аллах бизди Лут пайгамбардын элинин бузукулуктарынан сактап, акыйкат жолунда бекем тургандардан кылсын.