Аль Имран сүрөсү — Аят 66

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• هَا أَنتُمْ هَٰؤُلَاءِ — «Мына силер, эй адамдар!» деген мааниде. Бул курулма көңүл буруу жана эскертүү үчүн колдонулат.
• حَاجَجْتُمْ — «талашып-тартыштыңар», «талаштыңар» дегенди билдирет. «Хажж» (талашуу, далил келтирүү) деген тамырдан алынган.
• فِيمَا لَكُم بِهِ عِلْمٌ — «өзүңөр билген нерсе жөнүндө» деген мааниде.
• فَلِمَ تُحَاجُّونَ — «анда эмнеге талашасыңар?» деген суроо.
• فِيمَا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ — «өзүңөр билбеген нерсе жөнүндө» деген мааниде.
• وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ — «Ал эми Аллах билет, силер билбейсиңер» дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Эй адамдар! Силер пайгамбар Мухаммадга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) өзүңөрдүн диниңерге тиешелүү, китептериңерде бар деп эсептеген нерселер — б.а. Муса менен Исанын (аларга салам болсун) абалы сыяктуу өзүңөр билген маселелер жөнүндө талашып-тартыштыңар. Бирок эмне үчүн Ибрахимдин (ага салам болсун) дини жана иш-аракеттери жөнүндө талашасыңар? Ал эми бул маселе силердин китептериңерде жок, пайгамбарларыңар да алып келбеген нерсе. Силер анын кайсы динде болгонун, эмнеге ишенгенин так билбейсиңер. Ал эми Аллах Таала бардык нерсенин сыртын да, ичин да, жашыруун жактарын да толук билет. Силер болсо бул чындыктарды билбейсиңер жана билгилериңер да келбейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Илимдин артыкчылыгы: Аят илимдүү болууга, билбеген нерсе жөнүндө сүйлөбөөгө үндөйт. Билбеген нерседе талашуу адашууга алып барат. Ислам илимге жана анык билимге чоң маани берет.
• Чындыкка моюн сунуу: Аллах бардык нерсени билет, ал эми адам билими чектелүү. Бул адамды момун болууга, өзүнүн жетишсиздигин моюн сунууга чакырат. Ислам — чындыкка негизделген дин.
• Пайгамбарлардын орток жолу: Ибрахим, Муса, Иса жана Мухаммад (аларга салам болсун) — баары бир эле таухид (Аллахтын жалгыздыгы) динин жайылткан. Бул исламдын бардык пайгамбарлардын уландысы экенин көрсөтөт.
• Талаштан сактануу: Аят ыктыярсыз, билимсиз талашуудан тыюу салат. Бул мусулмандарды акылдуу, далилдүү жана сылык сүйлөөгө үйрөтөт.
• Аллахтын илиминин кеңдиги: Аллахтын илими чексиз, адамдын илими чектелүү. Бул ыйманды бекемдейт жана Аллахка болгон ишенимди күчөтөт.
• Исламдын ачык-айкындыгы: Ислам адамды түшүнбөгөн нерселерде Аллахка тапшырууга, илим аркылуу изденүүгө үндөйт. Бул динди жакындан таанууга жана аны сүйүүгө түрткү берет.