سوره آل عمران — آیه 66

معانی کلمات:

• حاجَجْتُمْ: جدال و بحث کردید.
• فِیمَا لَكُم بِهِ عِلْمٌ: در چیزی که به آن دانش دارید.
• فَلِمَ تُحَاجُّونَ: پس چرا جدال میکنید.
• لَیسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ: چیزی که به آن دانش ندارید.

تفسیر آیه:

ای اهل کتاب! شما کسانی هستید که دربارهی امور دین خود که در تورات و انجیل آمده و به آن آگاهی دارید، با پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) به بحث و جدال پرداختید. حال چرا دربارهی حضرت ابراهیم (علیهالسلام) و دین او که نه در کتابهای شما آمده و نه از آن آگاهی دارید، مجادله میکنید؟ شما ادعا میکنید که ابراهیم بر آیین شما بود، در حالی که تورات و انجیل پس از او نازل شدهاند و شما هیچ دانشی از حقیقت دین او ندارید. خداوند از همهی امور پنهان و نهفته آگاه است و شما از حقیقت این موضوع بیخبرید. پس سزاوار نیست که دربارهی چیزی که علم ندارید، سخن بگویید و مجادله کنید.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در گفتار و مجادلههای خود فقط بر اساس علم و آگاهی سخن بگوید و از اظهارنظر دربارهی مسائلی که دانشی ندارد، پرهیز کند.
• جدال و بحث در امور دینی باید با علم و بصیرت باشد، نه با جهل و تقلید کورکورانه.
• علم حقیقی نزد خداوند است و انسان باید پیش از هر اظهارنظری، به نادانی خود در برابر علم الهی اعتراف کند و از خداوند طلب علم و هدایت نماید.
• این آیه مؤمنان را به تواضع علمی دعوت میکند و آنان را از تکبر و ادعاهای بیاساس بازمیدارد.