Ар-Рум сүрөсү — Аят 39

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• رِبًا (риба): Сүткорлук, пайда алуу максатында карыз берүү. Бул жерде "риба" деп адамдардын мал-мүлкүндө көбөйүшү үчүн пайда алуу ниети менен берилген нерсени айтат.
• لِّيَرْبُوَ (лийарбува): Көбөйүшү үчүн, өсүшү үчүн деген мааниде.
• زَكَاةٍ (закят): Исламдын беш парызынын бири болгон, белгилүү шарттарда мал-мүлктөн чыгарылуучу милдеттүү садага. Кеңири мааниде Аллах ыраазылыгы үчүн берилген ар кандай садаганы да камтыйт.
• وَجْهَ اللَّهِ (важһаллах): Аллахтын ыраазылыгы, Аллахтын жүзү деген мааниде. Башкача айтканда, Аллахтын ыраазычылыгын гана көздөө.
• الْمُضْعِفُونَ (ал-мудъифуун): Сооптору, жакшылыктары эселеп-эселеп көбөйтүлүүчүлөр, эселенүүчүлөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пенделерине эки түрдүү жол менен берилген нерсенин натыйжасын салыштырып көрсөтүүдө. Биринчиден, эгерде адам башкаларга мал берип, анын аркылуу адамдардын дүйнөлүк байлыгында көбөйүүнү, пайда алууну көздөсө — бул рибага кирет. Мындай жол менен берилген нерсе Аллахтын алдында эч кандай өсүшкө ээ болбойт, тескерисинче, Аллах аны жок кылат, берекесин кетирет. Анткени мындай амалдын негизинде дүйнөлүк пайда, ач көздүк жатат, Аллахтын ыраазылыгы эмес.

Экинчиден, эгерде адам закят же садага сыяктуу мал-мүлкүнөн Аллахтын ыраазылыгын гана көздөп, муктаж адамдарга берсе — мына ушул амал Аллахтын алдында кабыл болуп, сооптору эселеп-эселеп көбөйтүлөт. Мындай адамдар чыныгы сооптору көбөйтүлгөн, жакшылыктары эселенген адамдар. Демек, аят бизге дүйнөлүк пайда үчүн эмес, Аллахтын ыраазылыгы үчүн берүүнүн маанилүүлүгүн үйрөтөт. Аллах үчүн берилген нерсе гана чыныгы өсүшкө жана берекеге ээ болот.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге жакшылык кылууда ниеттин таза болушу канчалык маанилүү экенин көрсөтөт. Эгерде биз бирөөгө жардам берсек же садага берсек, ал Аллах үчүн болушу керек. Ошондо гана Аллах аны кабыл кылып, соопторун эселеп берет.
• Аллах Таала адилеттүү жана берекелүү. Ал пендесинин Аллах үчүн кылган ар бир жакшылыгын эселеп-эселеп көбөйтүп берет. Бул бизди жакшылык кылууга, садага берүүгө үндөйт.
• Риба сыяктуу дүйнөлүк пайда үчүн жасалган амалдардын Аллахтын алдында эч кандай баасы жок экенин түшүнөбүз. Ал эми Аллах үчүн берилген нерсе — ал аз болсо да, Аллахтын алдында чоң баа менен кайтарылат.
• Бул аят аркылуу биз Ислам дининин адилеттүүлүгүн, анын адамдарды чыныгы жакшылыкка, берекеге жана соопко жеткирүүчү жол экенин көрөбүз. Ислам бизди дүйнөлүк пайданын артынан куубай, Аллахтын ыраазылыгын көздөөгө чакырат. Бул болсо адамдын жүрөгүнө тынчтык, жашоосуна береке алып келет.