Rum surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• Riba: Bu yerda biror kishiga mol berib, uning evaziga o'sha molning ortig'i bilan qaytishini istash, ya'ni qarzga berib, ustiga ziyoda talab qilish ma'nosida.
• Li-yarbuva: Molning ko'payishi va o'sishi uchun.
• Zakot: Bu yerda zakot va barcha turdagi xayrli sadaqalar nazarda tutilgan.
• Yuzi Alloh: Allohning roziligi va savobini istash.
• Mud'ifun: Savoblari bir necha barobar ko'paytirilgan kishilar.

Tafsir:

Ey insonlar! Biror kishiga mol-mulk berib, evaziga undan ortig'ini qaytarib olishni niyat qilsangiz, ya'ni qarz berib, ustiga foiz (riba) qo'shib olishni istasangiz, bu ishingiz Alloh nazarida hech qanday o'sish va barakot keltirmaydi. Balki Alloh bunday molni halokatga uchratadi va undagi barakani olib tashlaydi. Chunki bu ish faqat dunyoviy manfaat uchun qilingan bo'lib, unda xudojo'ylik va ixlos yo'qdir.

Ammo sizlar Allohning roziligini istab, Uning yuziga qarab (ya'ni, hech qanday dunyoviy mukofot va odamlarning maqtovini ko'zlamasdan) zakot bersangiz, muhtojlarning ehtiyojini qondirish uchun xayr-u ehson qilsangiz, mana shu ishingiz Alloh huzurida qabul bo'ladi va U buni sizlar uchun ko'p marta, hatto o'n barobardan yetti yuz barobargacha ko'paytirib beradi. Bunday saxovatli kishilar, albatta, savobi ko'paytirilgan zotlardir.

Foydalar:

• Ushbu oyat musulmonlarga mol-dunyoning haqiqiy o'sishi va barakasi faqat halol yo'l bilan, xususan, zakot va sadaqa berish orqali bo'lishini o'rgatadi. Riba esa zohiran molni ko'paytirgandek ko'rinsa-da, aslida uni halokatga yetaklaydi.
• Alloh taolo bandalarining qalbiga qaraydi: agar biror yaxshilik faqat Uning roziligi uchun qilinsa, u qanchalik kichik bo'lmasin, Alloh uni ulkan qilib qaytaradi. Bu esa mo'minlarga ixlos bilan yaxshilik qilishga undaydi.
• Bu oyat islom iqtisodiyotida riboning haromligi va zakotning farzligi haqidagi muhim ta'limotni mustahkamlaydi. Musulmon kishi o'z molini poklash va jamiyatda tenglikni o'rnatish uchun zakot berishga rag'batlantiradi.
• Bandaning Allohga bo'lgan ishonchi (tavakkuli) mustahkamlanadi: u biladiki, haqiqiy boylik va baraka Allohning huzuridadir, odamlarning moli esa o'tkinchidir.