سوره روم — آیه 5

معانی کلمات:

• بِنَصْرِ اللهِ: به یاری و پیروزی که خداوند به رومیان (اهل کتاب) عطا میکند.
• یَنصُرُ مَن یَشَاءُ: خداوند هر که را بخواهد یاری میدهد و هیچکس را بر او چیرگی نیست.
• العَزِیزُ: آن که غالب و پیروز است و هیچ قدرتی بر او غلبه نمیکند.
• الرَّحِیمُ: آن که رحمت و مهربانیاش ویژهی مؤمنان است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در آیات پیشین خبر داده بود که رومیان (که اهل کتاب بودند) در نزدیکترین سرزمین به جزیرهی عرب (سرزمین شام) از ایرانیان (که مشرک و آتشپرست بودند) شکست خوردهاند، اما در همین آیات بشارت داده است که آنان در چند سال آینده (بین سه تا ده سال) پیروز خواهند شد. این آیهی شریفه تأکید میکند که این پیروزی، به یاری و نصرت خداوند است؛ نه به قدرت و تدبیر خود رومیان. خداوند هر که را بخواهد یاری میکند و هر که را بخواهد خوار میگرداند؛ او بر همهچیز تواناست و هیچکس نمیتواند در برابر ارادهاش بایستد. او «عزیز» است؛ یعنی غالب و شکستناپذیر، و «رحیم» است؛ یعنی مهربان با بندگان مؤمن خود. این پیشگویی قرآنی بعدها تحقق یافت و رومیان در حدود هفت سال پس از آن شکست، بر ایرانیان پیروز شدند و مؤمنان از این نصرت الهی شادمان گشتند؛ زیرا پیروزی اهل کتاب بر مشرکان، نشانهای از صدق وعدهی خداوند و مایهی تقویت ایمان مسلمانان بود.

فواید و پیامهای آیه:

• نصرت و پیروزی تنها از جانب خداوند است و اوست که ارادهاش بر همهچیز حاکم است؛ پس مؤمن باید در همهی امور به او توکل کند و از او یاری بجوید.
• سنت الهی بر این است که اهل حق و پیروان کتابهای آسمانی را بر باطل و مشرکان برتری دهد، هرچند این پیروزی ممکن است با تأخیر همراه باشد؛ پس مؤمن نباید از تأخیر نصرت ناامید شود.
• صفت «عزیز» به ما میآموزد که قدرت حقیقی از آنِ خداست و هیچ قدرتی در برابر او تاب مقاومت ندارد؛ بنابراین مؤمن نباید از قدرتهای ظاهری کافران هراسان شود.
• صفت «رحیم» مایهی امیدواری مؤمنان است که خداوند با وجود عزت و قدرت کامل، نسبت به بندگان مؤمنش مهربان و بخشاینده است و آنان را در سختیها تنها نمیگذارد.
• این آیه نشان میدهد که قرآن کریم، کتابی زنده و معجزهآساست که از آینده خبر میدهد؛ این خود دلیلی بر صدق نبوّت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) و حقانیت این دین است و ایمان مسلمانان را تقویت میکند.