Luqmon surasi — Oyat 27

So'zlarning ma'nolari:

• Aqlam – qalamlar (yog'ochdan yasalgan yozuv asboblari).
• Yamudduhu – uni to'ldiradi, ortishiga sabab bo'ladi.
• Min ba'dihi – uning ortidan, yana qo'shimcha ravishda.
• Nafidat – tugaydi, bitadi.
• Kalimaatullah – Allohning so'zlari, ya'ni Uning ilmi, hikmati va qudratiga oid bitmas-tuganmas haqiqatlar.

Tafsir:

Agar yer yuzidagi barcha daraxtlar qalam qilib kesilsa va dengiz ham siyoh bo'lib, unga yana yettita dengiz qo'shilsa ham, Allohning so'zlari yozilsa, bu qalamlar sinib tugaydi, siyohlar qurib bitadi, ammo Allohning so'zlari tugamaydi. Chunki Allohning kalomlari, ilmi va hikmatlari cheksizdir. Uning yaratganlari, amrlari, va'dalari va o'gitlari son-sanoqsizdir. Bu misol orqali Alloh taolo o'zining buyukligini va ilmining kengligini bandalariga tushuntiradi. Agar butun olam yozuvchi bo'lib, butun dengizlar siyoh bo'lsa ham, Allohning ilmi va kalomlarini to'liq yozib bo'lmas edi. Alloh azizdir, ya'ni g'olibdir, hech kim Uning ustidan chiqa olmaydi va Uning hukmiga qarshi tura olmaydi. U hikmatli zotdir, har bir ishni o'z o'rnida, adolat va donolik bilan qiladi. Bu oyatda Allohning haqiqiy sifatlaridan biri – kalom (so'z) sifati ham isbotlanadi, lekin bu sifat Uning ulug'vorligiga mos tarzda, qandayligini biz bilmagan holda tasdiqlanadi.

Foydalar:

• Allohning ilmi va kalomlari cheksiz ekanini bilish insonni kamtarlikka undaydi va Uning buyukligiga bo'lgan e'tiqodni mustahkamlaydi.
• Bu oyat insonni ilm olishga, o'rganishga chorlaydi, chunki Allohning yaratganlari haqida qancha o'rgansak ham, Uning ilmi oldida hech narsa emas.
• Allohning aziz va hikmatli ekanini anglash insonni Unga to'liq tavakkal qilishga, Uning hukmlariga rozi bo'lishga yetaklaydi.
• Inson o'z bilimi va imkoniyatlari bilan cheklanib qolmasdan, Allohning cheksiz qudratini eslab, doimo Unga iltijo qilishi lozimligini o'rgatadi.