سوره سجده — آیه 13

معانی کلمات:

• لَآتَيْنَا: میدادیم، عطا میکردیم.
• هُدَاهَا: راهنمایی و توفیق ایمان مخصوص به هر نفس.
• حَقَّ الْقَوْلُ: واجب و ثابت شد سخن و وعده.
• لَأَمْلَأَنَّ: حتماً پر خواهم کرد.
• الْجِنَّةِ: در اینجا به معنای شیاطین و کافران جن.
• أَجْمَعِینَ: همه، همگی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید: اگر ما اراده میکردیم، به هر انسانی هدایت و توفیق ایمان را عطا میکردیم و او را به اجبار بر راه راست قرار میدادیم، اما حکمت و مشیت ما بر این تعلق گرفته است که انسانها با اختیار و اراده خود راه حق یا باطل را برگزینند. با این حال، سخن و وعدهای که از سوی من صادر شده و حتمی و قطعی است، این است که جهنم را از کافران و گناهکاران، چه از جن و چه از انس، پر خواهم کرد. این وعده الهی به دلیل آن است که این گروه با اختیار خود، راه ضلالت و کفر را بر هدایت و ایمان ترجیح دادند و در برابر آیات و پیامبران الهی سرکشی کردند. بنابراین، این پر شدن جهنم نه ظلمی از جانب خداوند است، بلکه نتیجه عمل و انتخاب خود آنهاست.

فواید و درسهای آیه:

1. عدالت الهی: خداوند هرگز کسی را بدون دلیل و به ظلم عذاب نمیکند؛ بلکه عذاب جهنم نتیجه انتخاب آگاهانه خود انسانهاست.
2. اهمیت اختیار: انسان موجودی مختار است و این اختیار، سرمایه و امتحان بزرگ اوست؛ پس باید از این نعمت در مسیر بندگی و اطاعت استفاده کند.
3. رحمت گسترده الهی: خداوند هدایت را برای همه ممکن ساخته و پیامبران و کتابهای آسمانی را فرستاده است؛ پس هیچ کس عذری در برابر خداوند ندارد.
4. هشدار جدی: این آیه هشداری جدی به همه انسانهاست که از کفر و گناه دوری کنند و به سوی ایمان و عمل صالح بشتابند، تا از عذاب جهنم رهایی یابند.
5. حکمت الهی: خداوند در آفرینش و تدبیر جهان، حکیم است و هیچ کاری بدون حکمت انجام نمیدهد؛ بنابراین، آفرینش جهنم و دوزخیان نیز دارای حکمت و عدالت است.