سوره سجده — آیه 12

معانی واژگان:

• ناکِسو رؤوسِهم: سرهای خود را از شرم و خواری فرو افکنده‌اند.
• أبصرنا: (اکنون) دیدیم و فهمیدیم.
• موقنون: یقین‌آورندگان و باوردارندگان (به حقیقت).

تفسیر آیه:

ای پیامبر، اگر می‌دیدی آن هنگام که مجرمانِ منکرِ رستاخیز، در پیشگاه پروردگارشان سرهایشان را از شدت خواری و رسوایی فرو افکنده‌اند و می‌گویند: «پروردگارا، ما اکنون آنچه را که در دنیا انکار می‌کردیم به چشم خود دیدیم و سخن حقّ رسولان تو را با گوش خود شنیدیم و به یقین، درستیِ وعده‌ات را دریافتیم؛ پس ما را به دنیا بازگردان تا در آنجا کارهای شایسته‌ای انجام دهیم که تو را خشنود سازد؛ زیرا ما اینک به آنچه در دنیا تکذیب می‌کردیم، یقین کامل داریم» — اگر این صحنه را می‌دیدی، بی‌گمان امری بس بزرگ و خطری سهمگین را مشاهده می‌کردی. آنان در آن لحظه، با تمام وجود به اشتباه خود پی برده‌اند و آرزوی بازگشت دارند، اما این درخواست هرگز برآورده نخواهد شد و تنها حسرت و پشیمانی برایشان می‌ماند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. هشدار به غفلت‌زدگان: این آیه به انسان هشدار می‌دهد که پیش از فرا رسیدن روز قیامت، به خود آید و از فرصت دنیا برای توبه و عمل صالح بهره گیرد؛ زیرا در آن روز، درخواست بازگشت پذیرفته نمی‌شود و پشیمانی سودی ندارد.
2. اهمیت ایمان به غیب: مؤمن کسی است که بدون دیدن، به وعده‌های الهی ایمان می‌آورد و به ندای پیامبران گوش می‌دهد؛ اما مجرمان تنها پس از مشاهده عذاب، ایمان می‌آورند که ایمانی بی‌ارزش است.
3. رحمت و عدالت الهی: خداوند در دنیا درِ توبه را باز گذاشته است و هر کس بخواهد می‌تواند با بازگشت به سوی او، سعادت ابدی را برای خود رقم بزند؛ این نشانه رحمت گسترده پروردگار است که پیش از قیامت، فرصت جبران می‌دهد.
4. تربیت خوف و رجا: مؤمن با خواندن این آیه، هم از عاقبت گناه بیمناک می‌شود و هم به عدالت خداوند امیدوار است که هر کس را به اندازه عملش جزا دهد؛ بنابراین سعی می‌کند در مسیر بندگی ثابت‌قدم بماند.