سوره سجده — آیه 4

معانی واژگان:

• استوی: بر فراز چیزی قرار گرفتن و برتری یافتن؛ در مورد خداوند متعال، به گونهای شایستهی جلال و عظمت او، بدون هیچ کیفیت و تشبیهی.
• عرش: تخت فرمانروایی و تدبیر امور جهان؛ که حقیقت آن را جز خداوند نمیداند.
• ولی: یاور و سرپرستی که کارهای انسان را به دست گیرد.
• شفیع: میانجی و کسی که در پیشگاه خدا برای دیگری طلب آمرزش یا بخشش کند.

تفسیر آیه:

خداوندِ یکتا، آن ذاتی است که آسمانها و زمین و هر آنچه را میان آنهاست، در شش روز آفرید؛ هرچند او قادر بود با یک فرمانِ «باش» همه را در یک چشم بر هم زدن بیافریند، اما این آفرینشِ تدریجی، نشانهی حکمت و تدبیر اوست. پس از آفرینش، او بر عرش خود قرار گرفت و بر آن استیلا یافت؛ استوایی که شایستهی جلال و کبریایی اوست و هیچ مخلوقی را با آن همانندی نیست. ای مردم! اگر از فرمان او سرپیچی کنید، هیچ یاوری جز او ندارید که کارهایتان را سامان دهد و هیچ شفاعتکنندهای نیست که بتواند بدون اذن او، در پیشگاهش برای شما میانجیگری کند و شما را از عذابش برهاند. پس آیا با این همه نشانههای روشن، پند نمیگیرید و نمیاندیشید تا به یگانگی او ایمان آورید و عبادت را تنها برای او خالص کنید؟

فواید و پیامهای آیه:

• آفرینش این جهان پهناور با این نظم شگفتانگیز، نشانهی قدرت و حکمت بیپایان خداوند است و انسان را به تفکر و اندیشه دعوت میکند.
• خداوند پس از آفرینش، رها نکرده است؛ بلکه با استوای بر عرش، تدبیر و مدیریت جهان را در دست دارد و همهی امور به او بازمیگردد.
• تکیهگاه واقعی انسان تنها خداست؛ نه اولیای دروغین و نه شفاعتکنندگانی که بدون اذن او کاری از پیش ببرند. این آیه، امید را در دل مؤمنان زنده میکند که تنها به خدا توکل کنند و از او یاری بخواهند.
• شفاعت در روز قیامت، تنها به اذن خداوند و برای کسانی است که او بخواهد؛ پس باید با ایمان و عمل صالح، خود را شایستهی این لطف بزرگ الهی کنیم.
• پند گرفتن از آیات قرآن و تفکر در آفرینش، راهی است برای رسیدن به ایمانی استوار و عبادتی خالصانه که سعادت دنیا و آخرت را به همراه دارد.