سوره سبا — آیه 40

معانی کلمات:

• یَحْشُرُهُمْ: آنان را جمع میکند، گرد میآورد.
• جَمِیعًا: همگی، بدون استثنا.
• أَهٰؤُلَاءِ: آیا اینها (اشاره به مشرکان).
• إِیَّاکُمْ: شما را (خطاب به فرشتگان).

تفسیر آیه:

ای پیامبر، به یاد آور آن روزی را که خداوند همه的人类 را - اعم از مشرکان و معبودانشان - در یک جا جمع میکند و سپس خطاب به فرشتگان میفرماید: «آیا این مشرکان در دنیا شما را عبادت میکردند؟» این پرسش نه برای کسب اطلاع است، بلکه برای توبیخ و سرزنش مشرکان و اتمام حجت بر آنان است. فرشتگان در برابر این سؤال، بیزاری خود را از عبادت مشرکان اعلام میکنند و شهادت میدهند که آنان هرگز چنین دستوری از جانب خدا دریافت نکردهاند و مشرکان دروغ میگفتند که فرشتگان را شریک خدا قرار داده و آنها را میپرستیدند. این صحنه، پرده از بطلان شرک برمیدارد و نشان میدهد که معبودان دروغین نه تنها نمیتوانند به عابدان خود کمک کنند، بلکه از آنها بیزاری میجویند.

فواید و درسهای آیه:

1. توحید و پرهیز از شرک: این آیه هشدار میدهد که هرگونه عبادت غیر خدا، حتی اگر به قصد تقرب به اولیای الهی باشد، در روز قیامت موجب رسوایی و پشیمانی خواهد بود و معبودان دروغین هیچ دفاعی از عابدان خود نخواهند کرد.
2. عدالت الهی: خداوند در روز قیامت با اقامه حجت و روشن کردن حقیقت، عادلانه با بندگان خود رفتار میکند و هیچ کس بدون دلیل روشن مجازات نمیشود.
3. بیزاری اولیای خدا از شرک: فرشتگان که از مقربان درگاه الهی هستند، از هرگونه عبادت غیر خدا بیزاری میجویند؛ پس مسلمان باید تنها خدا را عبادت کند و از هر آنچه بوی شرک میدهد دوری گزیند.
4. اهمیت نیت و عمل: عبادت باید تنها برای خدا باشد و هر عملی که با نیت نادرست همراه باشد، در آخرت نه تنها ثمرهای ندارد، بلکه باعث شرمساری انسان میشود.
5. امید به رحمت الهی: این آیه با وجود هشدار، به انسان میآموزد که با بازگشت به توحید و ترک شرک، میتواند از عذاب قیامت رهایی یابد و در زمره مؤمنان راستین قرار گیرد.