Saba surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• Yahshuruhum – ularni (barcha bandalarni) to'playdi, jamlaydi.
• Jami'an – barchasini birga, hech birini qoldirmasdan.
• Aha'ula' – shularmi? (mushriklarga ishora).
• Iyyakum – sizlargami (farishtalarga xitoban).
• Kanuu ya'budun – ibodat qilishar edi.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, o'sha kunni eslangki, Alloh taolo barcha bandalarni – avvalgilaru keyingilarni, katta-yu kichikni, mo'minu kofirni – bir joyga to'playdi. So'ngra, mushriklar ko'z o'ngida, ularning gunohini oshkor qilish va ularni sharmanda etish uchun farishtalarga qarab: "Shularmi sizlarga ibodat qilgan edilar?" – deb so'raydi. Bu savol aslida mushriklarni tanbeh qilish va ularning xatosini fosh etish uchundir. Chunki mushriklar dunyoda farishtalarni Allohning qizlari deb hisoblab, ularga sig'inishar, ularni Alloh oldida shafoatchi deb bilishar edi. Ammo o'sha kuni farishtalar bu ayblovdan pok ekanliklarini bildiradilar va mushriklarning o'zlari ham bu da'volaridan voz kechadilar. Bu savol – ularning gunohini yuzlariga solish va haqiqatni oshkor qilish uchundir.

Foydalar:

• Qiyomat kuni barcha yolg'on ilohlar va ularga sig'inuvchilar bir joyga to'planib, so'roq qilinadi. Bu – Allohning adolati va hikmatining namunasidir.
• Farishtalar kabi pok zotlar ham Allohning huzurida o'zlarini himoya qilishga muhtoj bo'ladilar. Demak, hech bir mavjudot Allohning hukmiga qarshi chiqa olmaydi.
• Mushriklarning butparastlik va farishtalarga sig'inish kabi xatti-harakatlari qiyomatda ularning o'zlariga qarshi dalil bo'ladi. Bu – insonni faqat yolg'iz Allohga ibodat qilishga undaydi.
• Ushbu oyat musulmonlarga tavhid (yakkaxudolik) e'tiqodining naqadar muhimligini eslatadi va ularni shirkdan saqlanishga chorlaydi.