Səba surəsi — Ayə 54

Sözlərin izahı:

• وَحِيلَ (və hîle): "Hîle" sözü burada "maneə qoyuldu, araya girildi, hasar çəkildi" mənasındadır. Yəni onlarla istədikləri şey arasına bir maneə qoyuldu.
• مَا يَشْتَهُونَ (mā yeştehûn): "Şəhvət" kökündən olub "şiddətlə arzu etdikləri, istədikləri şeylər" deməkdir.
• أَشْيَاعِهِم (əşyâ'ihim): "Şîə" sözünün cəmi olub "onlara bənzəyənlər, onların tayfaları, oxşarları" mənasındadır.
• شَكٍّ مُرِيبٍ (şəkkin murîb): "Şəkk" — şübhə; "murîb" isə "insanı narahat edən, qəlbi təlaşa salan, pis nəticəyə sürükləyən" deməkdir. Yəni qəlbi həqiqətə qarşı daim tərəddüddə saxlayan güclü bir şübhə.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Qiyamət gününün ağır mənzərələrindən birini bizə göstərir. Haqqı yalan sayanlar o gün artıq çox gec olacaq — onların əlindən tutulub, ürəkdən istədikləri hər şeydən uzaqlaşdırılacaqlar. Onlar dünyaya qayıtmağı, tövbə edib iman gətirməyi, Cəhənnəmdən qurtulmağı, dünya ləzzətlərindən yenidən faydalanmağı arzu edəcəklər. Lakin onlarla bu arzuları arasına qalın bir pərdə çəkiləcək; artıq nə tövbə qapısı açıqdır, nə də geri dönüş yolu var.

Bu, təkcə onlara aid bir hökm deyil. Onlardan əvvəl yaşamış, peyğəmbərləri yalan sayan, küfr və inkar yolunu tutan ümmətlərə də eyni şey edilmişdi. Onlar da haqqı gördükdən sonra inad edib iman gətirməmiş, sonunda əllərindən heç nə gəlməyən bir anda həqiqətlə üzləşmişdilər. Bu ayə həm təsəlli, həm də xəbərdarlıqdır: keçmişdən ibrət almayanlar, onların aqibətinə düçar olacaqlar.

Bəs onları bu ağır sona aparan nə idi? Ayənin sonu bunu açıq şəkildə bildirir: onlar dünyada ikən peyğəmbərlərin gətirdiyi tövhidə, Axirətə, haqq-hesaba qarşı dərin bir şübhə içində idilər. Bu şübhə adi bir tərəddüd deyildi — qəlblərini daim narahat edən, onları həqiqətdən uzaqlaşdıran, iman yolunu bağlayan bir şübhə idi. Elə buna görə də iman gətirmədilər və əməllərini düzəltmədilər.

Ey insan! Bu ayə sənə böyük bir fürsət xəbəri verir: tövbə qapısı hələ açıqdır, iman yolu hələ aydındır. Şübhələri bir kənara qoyub Rəbbinə üz tut, çünki o gün gələndə artıq heç bir arzu fayda verməyəcək. Bu gün sənin əlindədir — sabah deyil. Qur'anın bu xəbərdarlığını qəlbində yaşat və haqqa tərəf ilk addımı bu gün at.