Saba surasi — Oyat 54

Kalimalarning ma'nolari:

• حِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ: Ular bilan orzu qilgan narsalari o'rtasida to'siq paydo bo'ldi, ya'ni ular xohlagan narsaga erisha olmadilar.
• أَشْيَاعِهِمْ: Ularning o'xshashlari, ya'ni avvalgi ummatlardan bo'lgan, o'z payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqargan kofirlar.
• شَكٍّ مُّرِيبٍ: Shubha va gumon, insonni haqiqatdan uzoqlashtiradigan va qalbini bezovta qiladigan shubha.

Tafsir:

Qiyomat kunida, azobni ko'rgach, bu kofirlar endi iymon keltirishni, tavba qilishni va dunyoga qaytib, solih amallar qilishni orzu qiladilar. Ammo ular bilan bu orzulari o'rtasida to'siq paydo bo'ladi — ularga hech qanday imkoniyat berilmaydi. Chunki tavba va iymon qabul qilinadigan vaqt o'tib ketgan, endi bu narsalardan foyda yo'q. Xuddi shunday holat ulardan oldin o'tgan, o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qilgan ummatlarga ham yuz bergan edi — ular ham azobni ko'rgach, iymon keltirishni xohlaganlar, lekin bu ularga foyda bermagan. Buning sababi shuki, ular dunyoda payg'ambarlar olib kelgan ta'limotga — Allohning yagonaligi va qayta tirilishga — shubha bilan qaraganlar. Bu shubha ularning qalbini qattiq bezovta qilgan va ularni haqiqatni qabul qilishdan to'xtatgan edi. Endi esa, azobni ko'rib, haqiqatni anglaganlarida, kech bo'lgan edi.

Foydalar:

• Tavba qilish va iymon keltirishning ma'lum bir vaqti bor; bu vaqt o'tib ketgach, tavba qabul qilinmaydi. Shuning uchun inson o'lim kelishidan oldin, hayot paytida Allohga qaytishi kerak.
• Shubha va ikkilanish insonni halokatga olib boradigan eng xavfli kasalliklardan biridir. Shuning uchun mo'min o'z e'tiqodini mustahkamlashi va shubha uyg'otadigan narsalardan yiroq bo'lishi kerak.
• Allohning azobi va jazolashi adolatli va hikmatlidir — U hech kimga zulm qilmaydi, balki odamlar o'zlari tanlagan yo'lning oqibatini ko'radilar.
• Ushbu oyat mo'minlarga ogohlantirishdir: hozir, imkoniyat bor paytda, Allohga iymon keltirish va solih amallar qilishga shoshilish kerak, chunki ertaga kech bo'lishi mumkin.