Sure Sebâ — Ayet 54

Kelime Anlamları:

• Hîle: Engellendi, araya set çekildi, menedildi.
• Eşyâ': Benzerler, emsaller, aynı yolda gidenler.
• Mürîb: Şüphe veren, kalbi huzursuz eden, insanı tereddüde düşüren güçlü şüphe.

Tefsir:

Bu âyet, kıyamet gününde kâfirlerin içinde bulundukları o korkunç pişmanlık ve çaresizlik anını tasvir etmektedir. Artık iş işten geçmiştir; onlarla arzuladıkları her şey arasına öyle bir engel konulmuştur ki, geri dönüş yoktur. O an ne iman etmek isterler, ne dünyaya dönüp salih amel işlemeyi arzularlar, ne de azaptan kurtulmayı ümit ederler. Fakat tüm bu isteklerine kavuşmaları imkânsızdır. Çünkü tevbe kapısı kapanmış, dünya hayatı sona ermiş ve hesap günü gelip çatmıştır.

Bu, yalnızca onlara özgü bir durum değildir. Allah Teâlâ, kendilerinden önce gelip geçmiş ve aynı şekilde peygamberlerini yalanlamış olan bütün ümmetlere de aynı muameleyi yapmıştır. Onlar da ölüm anında veya azabı gördüklerinde iman etmek istemişler, fakat bu istekleri kabul edilmemiştir. Bu, Allah'ın değişmez sünnetidir: İman, gayba iman olarak dünya hayatında iken edinilir; azabı gördükten sonra gösterilen iman ise geçersizdir.

Peki, bu kâfirler neden böyle bir sona mahkûm oldular? Âyetin sonunda bu sorunun cevabı veriliyor: "Çünkü onlar, dünyada iken derin bir şüphe içindeydiler." Onlar, peygamberlerin getirdiği tevhid gerçeğinden, ölümden sonra dirilişten ve hesap gününden şüphe ediyorlardı. Bu şüphe, onları öyle bir hale getirmişti ki, kalpleri huzursuz, zihinleri karışık ve ruhları ıstırap içindeydi. Bu şüphe, onları hakikati araştırmaya sevk etmedi; aksine inkâra ve isyana sürükledi. İşte bu yüzden, hakikat kendilerine apaçık geldiğinde bile onu reddettiler.

İbret ve Ders:

Bu âyet, bizlere şu hayatî gerçeği hatırlatmaktadır: İman ve tevbe, ancak bu dünyada, fırsat varken geçerlidir. Bugün elimizde olan bu değerli anlar, yarın pişmanlık duyacağımız anlara dönüşmesin. Şüphe ve tereddüt, insanı felakete sürükleyen en büyük tuzaklardandır. Mümin, aklını ve kalbini şüphelerden arındırmalı, Kur'an'ın apaçık hakikatlerine sımsıkı sarılmalıdır. Çünkü yarın, "keşke" demenin fayda vermeyeceği gündür. Bugün tevbe kapısı açıkken, Allah'a yönelmek ve O'nun rızasını kazanmak, akıllı insanın yapacağı en doğru iştir. Unutmayalım ki, Allah'ın rahmeti geniştir; fakat O'nun azabı da çok şiddetlidir. Öyleyse fırsat eldeyken, şüphelerden arınıp hakikatin ışığına koşalım.