Saba surasi — Oyat 53

Kalimalarning ma'nolari:

• يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ: G'aybga oid narsalarni (taxmin va gumonlarni) otadilar, ya'ni bilmagan narsalari haqida gapirib, uydirma qiladilar.
• مِن مَّكَانٍ بَعِيدٍ: Haqiqatdan va to'g'rilikdan juda uzoq bo'lgan joydan.

Tafsir:

Ular oxiratda iymon keltirishni orzu qilib, "Endi ishonamiz", deganlarida, ularga bu iymon qanday qabul bo'lsin? Holbuki lar bundan oldin, dunyo hayotida Qur'onga va Muhammad sollallohu alayhi vasallamga kufr keltirgan edilar. Ular Payg'ambar alayhissalom haqida "sehrgar", "kohin", "shoir" degan yolg'on so'zlarni aytib, g'aybga oid narsalarni (o'zlari bilmagan narsalarni) taxmin va gumon asosida gapirar edilar. Bu esa haqiqatdan nihoyatda uzoq bo'lgan joydan nishonga o'q otishga o'xshaydi — xuddi shunday, ularning bu so'zlari ham haqiqatni hech qachon topa olmaydi, chunki ular haqiqatdan yiroqda turib, faqat gumon va xomxayollarga berilgan edilar. Endi esa, oxiratda iymon keltirishni da'vo qilishlari befoyda, chunki iymon vaqti o'tib ketgan, tavba eshigi yopilgan bir paytda kelgan bu da'vo hech qachon qabul qilinmaydi.

Foydalar:

1. Iymon va tavba qilishning o'z vaqti bor — inson tirikligida, imkon bor paytda Allohga qaytishi kerak. O'lim va oxirat kelganda esa pushaymonlikning foydasi yo'q.
2. Inson o'zi bilmagan narsalar haqida gapirmasligi, taxmin va gumonlarga asoslanib, yolg'on so'zlarni tarqatmasligi lozim. Ayniqsa, din va Payg'ambarlar haqida faqat ilmga asoslanib gapirish kerak.
3. Haqiqatdan uzoq bo'lgan odamning so'zlari hech qachon to'g'rilikka yetib bormaydi — xuddi uzoq joydan nishonga otilgan o'q nishonga tegmagani kabi. Shuning uchun inson doimo haqiqatni izlashi, unga yaqinlashishga harakat qilishi kerak.
4. Bu oyat mo'minlarga ogohlantirishdir: imkon bor ekan, Allohning rahmatiga shoshilish, gunohlardan tavba qilish va to'g'ri e'tiqodni mustahkamlash — chunki ertaga kech bo'lishi mumkin.