Yosin surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• الْعُرْجُونِ — xurmo daraxtining eskirib, qurib qolgan, egilib qolgan shoxi (g‘ujumi).
• الْقَدِيمِ — eski, qadimiy, o‘tgan vaqtdan qolgan.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z qudrati va hikmatiga dalolat qiluvchi belgilardan yana birini — oyni eslatmoqda. U zot oyga har oy uchun alohida manzillar (bosqichlar) belgilab qo‘ygan. Oy dastlab kichkina hilol bo‘lib ko‘rinadi, so‘ngra asta-sekin kattalashib, to‘lin oyga aylanadi. Keyin esa yana kichiklashib, eskirgan, egilgan, sarg‘aygan xurmo shoxiga o‘xshab qoladi. Bu o‘xshashlik uning ingichkaligi, egilganligi, sarg‘ayganligi va eskiligi jihatidandir. Xurmo shoxi qariganda ingichkalashib, egilib, sarg‘ayib qolganidek, oy ham oy oxirida xuddi shunday holatga keladi. Bu manzillar o‘zgarishi bilan oyning yorug‘ligi ham o‘zgarib turadi — bu esa odamlar uchun oy taqvimini hisoblash va vaqtlarni bilish vositasi bo‘lib xizmat qiladi.

Foydalar:

• Ushbu oyat Allohning buyuk qudratini va har bir narsani o‘lchov bilan yaratganini ko‘rsatadi. Oyning bunday tartibli harakati va manzillarining almashinuvi tasodif emas, balki aniq o‘lchov va hikmat bilan bo‘ladi.
• Bu oyat insonni o‘ylashga, koinotdagi ushbu go‘zal tizim orqali Yaratuvchini tanib olishga undaydi.
• Oyning holati o‘zgarib turishi ham dunyo o‘tkinchi ekaniga, har bir narsa o‘zgaruvchanligiga ishoradir. Bu esa insonni oxiratga tayyorgarlik ko‘rishga chorlaydi.
• Allohning bunday aniq tizim bilan yaratgan oyi orqali odamlar o‘z ishlarini tartibga soladilar, ibodat vaqtlarini biladilar — bu ham Allohning bandalariga bo‘lgan rahmatidir.