سوره یس — آیه 45

معانی کلمات:

• اتَّقُوا: بپرهیزید، خود را حفظ کنید.
• مَا بَيْنَ أَيْدِيكُمْ: آنچه پیش روی شماست (امور آخرت و عذاب آن).
• مَا خَلْفَكُمْ: آنچه پشت سر شماست (امور دنیا و فتنههای آن).
• لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ: تا شاید مورد رحمت خداوند قرار گیرید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از حال مشرکان و کافران خبر میدهد که وقتی به آنان گفته میشود: «از آنچه پیش روی شماست (یعنی عذاب و سختیهای آخرت) و آنچه پشت سر شماست (یعنی عذابها و فتنههای دنیا) بپرهیزید و خود را حفظ کنید، تا شاید مشمول رحمت الهی شوید»، آنان نه تنها این پند و اندرز را نمیپذیرند، بلکه با اعراض و بیمیلی از آن رویگردان میشوند. گویی این دعوت به تقوا و پرهیزگاری برای آنان هیچ ارزشی ندارد و به آن توجهی نمیکنند.

به عبارت دیگر، مؤمنان و پیامبران به آنان هشدار میدهند که هم از عذاب آخرت که در انتظار گناهکاران است بترسند و هم از عواقب و کیفرهای دنیوی که ممکن است به سبب گناهانشان دامنگیرشان شود، و این تقوا و پرهیزگاری را پیشه کنند تا رحمت خداوند شامل حالشان گردد. اما آنان به سبب غرور و سرکشی، این دعوت را نادیده میگیرند و به آن پشت میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت تقوا: این آیه نشان میدهد که تقوا و پرهیزگاری، کلید رسیدن به رحمت الهی است و انسان باید هم از عذاب آخرت و هم از پیامدهای دنیوی گناهان بترسد و خود را حفظ کند.
2. هشدار به غافلان: کسانی که به پند و اندرزها توجه نمیکنند و از دعوت پیامبران رویگردان میشوند، در معرض خسران و عذاب الهی قرار دارند.
3. رحمت الهی امیدوارکننده است: خداوند با عبارت «لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ» امید رحمت خود را به بندگان میدهد و نشان میدهد که درِ توبه و بازگشت همیشه باز است.
4. مسئولیت مؤمنان: این آیه به مؤمنان میآموزد که باید دیگران را به تقوا دعوت کنند و از عاقبت دنیا و آخرت برحذر دارند، حتی اگر دعوت آنان پذیرفته نشود.
5. پرهیز از غرور: رویگردانی از حق و تکبر در برابر دعوت الهی، از صفات نکوهیدهای است که انسان را از رحمت خداوند دور میکند و باید از آن پرهیز کرد.