سوره یس — آیه 74

معانی کلمات:

• اتَّخَذُوا: برگزیدند، به عنوان معبود انتخاب کردند.
• مِن دُونِ اللَّهِ: غیر از خدا، به جای خدا.
• آلِهَةً: جمع «إله»، معبودان، خدایان.
• لَعَلَّهُمْ: به این امید که آنان (معبودان).
• یُنصَرُونَ: یاری شوند، نصرت داده شوند (یعنی آنان را یاری کنند و از عذاب نجات دهند).

تفسیر آیه:

این آیه به سرزنش مشرکان میپردازد که به جای خداوند متعال، معبودانی برای خود برگزیدند و آنها را میپرستیدند؛ بتها، سنگها، درختان، یا موجوداتی که هیچ سود و زیانی برایشان نداشتند. انگیزه و هدف آنان از این کار، این بود که این معبودان در روز سختی و عذاب، به یاریشان بشتابند و آنان را از عذاب الهی نجات دهند و شفاعتشان کنند. اما این پندار باطلی بیش نبود؛ زیرا این معبودان نه مالک نفع و ضرری برای خود هستند، نه توانایی یاری رساندن به کسی را دارند و نه میتوانند کسی را از قهر خداوند محافظت کنند. آنان با این کار، نه تنها به هدف خود نرسیدند، بلکه گمراهی خود را بیشتر کردند و خشم خداوند را برانگیختند.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و اخلاص در عبادت: تنها خداوند سزاوار پرستش است و هرگونه عبادت غیر او، شرک و گمراهی آشکار است. انسان باید امید و تکیهاش فقط به خدا باشد.
2. بطلان امید به غیر خدا: هر کس به موجودی غیر از خدا امید ببندد و از او یاری بخواهد، در حقیقت به سرابی دل بسته که هرگز به آن دست نخواهد یافت.
3. ناتوانی معبودان دروغین: این آیه به ما میآموزد که هیچ قدرتی در عالم هستی، جز قدرت خداوند، نمیتواند انسان را از سختیها و عذابها نجات دهد. پس عاقلانه آن است که انسان تنها به خداوند پناه ببرد.
4. هشدار به عاقبت شرک: مشرکان با این کار، نه تنها یاری نشدند، بلکه گرفتار خشم و عذاب الهی شدند. این هشداری است برای همه تا از شرک و بتپرستی (در هر شکل و قالبی) دوری کنند و به توحید خالص روی آورند.
5. محبت و رحمت الهی: خداوند با بیان این حقیقت، راه درست را به بندگان نشان میدهد تا با توکل بر او، از آرامش و امنیت واقعی برخوردار شوند و در پناه لطف و رحمت او قرار گیرند.