سوره صافات — آیه 145

معانی کلمات:

• فَنَبَذْنَاهُ: او را افکندیم و رها کردیم.
• بِالْعَرَاءِ: به زمینِ خالی و بی‌گیاه و بی‌ساختمان.
• سَقِیم: بیمار و ناتوان.

تفسیر آیه:

پس از آنکه یونس علیه‌السلام در دل تاریکی‌های دریا و شکم نهنگ، با تضرع و زاری به درگاه پروردگارش ندا داد و تسبیح گفت، خداوند مهربان دعای او را اجابت کرد و او را از آن تنگی و سختی نجات داد. او را از شکم آن ماهی بزرگ بیرون افکند و به ساحل خشکی انداخت؛ زمینی که هیچ درخت و گیاه و ساختمانی نداشت و کاملاً عریان و خالی بود. در آن حال، یونس سقیم و بیمار بود؛ جسمش به خاطر ماندن در شکم نهنگ و تاریکی و فشار، ضعیف و رنجور شده بود و روحش نیز از اندوه و نگرانی نسبت به قومش و آنچه بر او گذشته بود، آزرده و افسرده بود. او در آن بیابان خشک و بی‌آب و علف، تنها و ناتوان افتاده بود و هیچ پناه و پناهی نداشت، جز لطف و رحمت پروردگارش.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه نشان می‌دهد که خداوند هرگز بنده‌ی مؤمن و توبه‌کار خود را در سختی‌ها رها نمی‌کند؛ حتی در عمیق‌ترین تاریکی‌ها و سخت‌ترین شرایط، نجات و رحمت او نزدیک است.
• از این صحنه می‌آموزیم که توبه و بازگشت به خدا، کلید گشایش همه‌ی بن‌بست‌هاست. یونس علیه‌السلام با ذکر و تسبیح و اعتراف به خطا، از آن ورطه‌ی هولناک رهایی یافت.
• خداوند پس از نجات، او را در زمینی خالی و بی‌حاصل قرار داد تا بنده‌اش بداند که تکیه‌گاه واقعی تنها خداست، نه امکانات و وسایل مادی. این صحنه، درس توکل و اعتماد به خداوند را به ما می‌آموزد.
• سختی‌ها و بیماری‌ها، اگر با صبر و یاد خدا همراه باشند، نه‌تنها مایه‌ی رنج نیستند، بلکه زمینه‌ساز رشد معنوی و تقرب به پروردگار می‌شوند و انسان را به قرب الهی می‌رسانند.