سوره صافات — آیه 144

معانی کلمات:

• لَلَبِثَ: قطعاً میماند و درنگ میکرد.
• بَطْنِهِ: شکم او (نهنگ/ماهی بزرگ).
• إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ: تا روزی که (همه مردم) برانگیخته میشوند (روز قیامت).

تفسیر آیه:

این آیه در ادامه داستان حضرت یونس علیهالسلام است. خداوند متعال میفرماید: اگر آن تسبیح و ذکری که یونس در دل تاریکیها و در شکم ماهی گفت (یعنی «لا إله إلا أنت سبحانک إنی کنت من الظالمین») نبود، و اگر عبادتهای پیشین او نبود، قطعاً تا روز قیامت در شکم آن ماهی میماند و شکم ماهی برای او قبری میشد که تا روز رستاخیز در آن میماند. اما به سبب آن ذکر و تسبیح و عمل صالحی که از او صادر شده بود، خداوند او را نجات داد و از آن تنگنا رهایی بخشید. بنابراین، این جمله بیانگر آن است که نجات او از آن وضعیت هولناک، صرفاً به فضل و رحمت الهی و در پاسخ به آن ذکر و توبه خالصانه او بود.

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت ذکر و تسبیح خداوند در سختیها و تنگناها بسیار زیاد است؛ ذکر خداوند سبب گشایش و نجات از مشکلات میشود.
• عبادت و عمل صالح پیشین انسان، در لحظات بحرانی و سخت، شفیع و نجاتبخش او خواهد بود.
• توبه خالصانه و اعتراف به ظلم و خطا، در پیشگاه خداوند، راهگشای رهایی از گرفتاریهاست.
• هیچ کس جز خداوند متعال نمیتواند انسان را از سختترین و غیرممکنترین شرایط نجات دهد؛ پس باید در همه حال به او پناه برد و از او یاری خواست.