ص سۈرىسى — ئايەت 18

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• سَخَّرْنَا: بىز بويسۇندۇردۇق، ئىتائەت قىلدۇرۇپ خىزمەتكە سالدۇق.
• الْجِبَالَ: تاغلار.
• يُسَبِّحْنَ: ئۇلار تەسبىھ ئېيتىدۇ، يەنى ئاللاھنى پاك دەپ ئۇلۇغلايدۇ.
• بِالْعَشِيِّ: كەچ ۋاقتى، كۈن پاتقان چاغ.
• الْإِشْرَاقِ: كۈن چىققان ۋاقىت، ئەتىگەن چېغى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر داۋۇد ئەلەيھىسسالامغا بەرگەن ئۇلۇغ مەرتىۋىنى ۋە ئۇنىڭغا خاس بولغان مۆجىزىلىك مەنزىرىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا تاغلارنى داۋۇد ئەلەيھىسسالامغا بويسۇندۇرۇپ، ئۇ تەسبىھ ئېيتقان ۋاقىتتا تاغلارمۇ ئۇنىڭغا ھەمئاۋاز بولۇپ، ئاللاھنى پاك دەپ ئۇلۇغلايدىغانلىقىنى، كۈن پاتقان كەچ ۋاقتى ۋە كۈن چىققان ئەتىگەن چېغىدا بۇ تەسبىھنىڭ داۋاملىشىدىغانلىقىنى خەۋەر بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالانىڭ قۇدرىتى چەكسىز بولۇپ، ئۇ جانسىز تاغلارنىمۇ جانلىق مەخلۇقاتلارغا ئوخشاش ئىتائەت قىلدۇرالايدۇ. تاغلارنىڭ داۋۇد ئەلەيھىسسالام بىلەن بىرلىكتە تەسبىھ ئېيتىشى ئۇنىڭ ئاللاھ دەرگاھىدىكى يۇقىرى مەرتىۋىسىنى ۋە ئاللاھنىڭ ئۇنىڭغا بەرگەن ئالاھىدە ئىنئامىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. بۇ ھەم ئاللاھنىڭ زىكرىنىڭ ۋە تەسبىھنىڭ قانچىلىك مۇبارەك ئىكەنلىكىنى، ھەتتا تاغلارنىڭمۇ بۇ ئىبادەتكە شەرىك بولىدىغانلىقىنى ئەسكەرتىدۇ.

ئەتىگەن ۋە كەچ ۋاقىتلىرى ئىنسان ئۈچۈن ئەڭ پاك ۋە ئارام ئالىدىغان پەيتلەر بولۇپ، بۇ ۋاقىتلاردا ئاللاھنى ئەسلىگەن ۋە تەسبىھ ئېيتقان كىشىنىڭ قەلبى نۇرلىنىدۇ، روھى تىنچلىق تېپىدۇ. شۇڭا بىز مۇئمىنلەر سۈپىتىدە بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىپ، ئەتىگەن-كەچ ئاللاھنى ئەسلىشىمىز، تىلىمىزنى تەسبىھ ۋە زىكرىگە ئادەتلەندۈرۈشىمىز كېرەك. ئاللاھنى ئەسلىگەن قەلب ھەرگىز يالغۇز قالمايدۇ، ھەتتا تاغلار ۋە تەبىئەتتىكى ھەر بىر مەخلۇقات ئۇنىڭغا ھەمراھ بولىدۇ.

بۇ ئايەت يەنە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ سادىق بەندىلىرىنى ھەر قانداق شەكىلدە ئۇلۇغلاپ، ئۇلارغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە شەرەپ ئاتا قىلىدۇ. داۋۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ تاغلار بىلەن بىرلىكتە تەسبىھ ئېيتىشى ئۇنىڭ ئاللاھقا بولغان چوڭقۇر مۇھەببىتى ۋە ئىخلاسىنىڭ ئىپادىسى ئىدى. بىزمۇ ئاللاھقا بولغان ئىخلاس ۋە مۇھەببىتىمىزنى كۈچەيتىپ، ھەر ۋاقىت ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىشىمىز، ئۇنىڭ بىرلىكىگە ئىمان كەلتۈرۈشىمىز ۋە پەيغەمبەرلىرىنىڭ يولىنى تۇتۇشىمىز كېرەك. شۇنداق قىلغاندا، ئاللاھ بىزگىمۇ داۋۇد ئەلەيھىسسالامغا ئاتا قىلغاندەك شەرەپ ۋە بەرىكەت ئاتا قىلىدۇ.