Sad surəsi — Ayə 3

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• كَمْ (kəm): "Nə qədər, neçə-neçə" mənasındadır; burada çoxluğu bildirir.
• أَهْلَكْنَا (əhləknə): "Biz həlak etdik, məhv etdik" deməkdir.
• قَرْن (qərn): Eyni dövrdə yaşayan toplum, nəsil, ümmət mənasına gəlir.
• فَنَادَوْا (fənadəv): "Onlar fəryad etdilər, çağırdılar" — kömək diləmək üçün səsləndilər.
• وَلَاتَ (və latə): "Və latə" — "deyil, yoxdur" mənasında olan bir kəlmədir; burada "artıq vaxt deyil" mənasını verir.
• حِينَ مَنَاصٍ (hinə mənəs): "Mənəs" — qaçış, xilas yolu, canını qurtarma yeri deməkdir. "Hinə mənəs" isə "qaçıb xilas olma vaxtı" mənasındadır.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə insanlara keçmişdən ibrət götürməyi öyrədir. O, bu müşriklərdən əvvəl neçə-neçə ümməti, neçə-neçə nəsli həlak etmişdi — çünki onlar da öz peyğəmbərlərini yalançı saymış, haqqa qulaq asmamışdılar. Onlar dünyada ikən tövbə etmək, doğru yola qayıtmaq üçün kifayət qədər vaxt və fürsət tapmışdılar. Lakin onlar bu fürsəti dəyərləndirmədilər.

Nəhayət, əzab onlara yetişdiyi anda fəryad qoparıb kömək dilədilər, yalvarıb-yaxardılar. Amma o an artıq heç bir faydası olmayan bir andı. Çünki əzab gəldikdən sonra nə tövbə qəbul olunur, nə də qaçıb canını qurtarmaq üçün bir yol qalır. Onların fəryadı yalnız acizliyin və peşmançılığın ifadəsi idi — amma peşmançılıq artıq çox gec idi.

Bu ayə hər bir insana xitab edir: Allahın verdiyi fürsəti, sağlamlığı, ömrü və iman yolunda olma şansını dəyərləndir. Çünki əzab gəldikdən sonra nə qaçış yolu, nə də kömək diləməyin faydası olar. Ən gözəl fürsət — indidir, bu andır. Tövbə qapısı hələ açıqdır, rəhmət qapısı hələ genişdir. Gəlin bu qapıdan içəri addım ataq, Rəbbimizin çağırışına cavab verək — çünki O, tövbə edənləri sevir və bağışlayandır.