Sad surasi — Oyat 3

Kalima ma'nolari:

• Qarn (قَرْن): Bir asr yoki bir avlod, ya'ni o'tgan ummatlar.
• Nodav (نَادَوْا): Faryod ko'tarib, yordam so'rab chaqirish.
• Lāta (لَاتَ): "Emas" ma'nosini beruvchi so'z, "vaqt emas" degan ma'noni anglatadi.
• Manās (مَنَاص): Qochish, qutulish joyi yoki najot topish imkoniyati.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Makka mushriklariga o'git berib, ulardan oldin o'tgan ko'plab avlodlarni halok qilganini eslatmoqda. Ushbu halok bo'lgan ummatlar o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qilganlari uchun azob tushganda, faryod ko'tarib, yordam so'rab chaqirishgan. Ammo o'sha paytda ularning tavbasi va yordam so'rashi befoyda edi, chunki azob kelib qolgan, qochish yoki najot topish vaqti o'tib bo'lgan edi. Ular na tavba qilib qutulish imkoniyatiga ega edilar, na azobdan qochish uchun biron joy topa olmadilar. Bu hol ularning kechikkan pushaymonligi edi — ular endi imon keltirishni xohlasalar ham, bu ularga foyda bermasdi. Alloh taolo bu bilan Makka mushriklariga ogohlantirish bermoqda: agar ular ham o'z payg'ambari Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ni yolg'onchi qilsalar, ular ham xuddi shunday halokatga uchraydilar.

Foydalar:

• Ushbu oyat mo'minlarga sabr va bardoshni o'rgatadi hamda ularni Allohning yordamiga ishonch bilan qarashga chorlaydi. Chunki Alloh o'tgan zolim ummatlarni halok qilganidek, haqni yolg'on deb bilgan har bir kishini jazosiz qoldirmaydi.
• Bu oyatda tavbaning vaqti borligi va u azob tushishidan oldin qilinishi lozimligi ta'kidlanadi. Inson hali tirik va imkoniyat bor paytda Allohga qaytishi, gunohlaridan tavba qilishi kerak.
• Oyat mo'minlarga Allohning rahmati va kechirimi kengligini eslatadi — ular hali tavba qilish imkoniyatiga ega ekanliklari uchun shukr qilishlari va bu imkoniyatdan foydalanishlari lozim.
• Bu oyat insonni o'z hayotini tekshirishga, o'tgan ummatlarning taqdiridan ibrat olishga va Allohning amrlariga itoat etishga undaydi.