ص سۈرىسى — ئايەت 69

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مَا كَانَ لِي: مېنىڭ يوق ئىدى، مەندە بولمىغان.
• مِنْ عِلْمٍ: ھېچقانداق ئىلىمدىن.
• بِالْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ: ئەڭ ئالىي جامائەت، يەنى ئاسماندىكى پەرىشتىلەر.
• إِذْ يَخْتَصِمُونَ: ئۇلار جېدەللىشىۋاتقان چاغدا.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ، ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ ئىلمى چەكلىك ئىكەنلىكىنى، پەقەت ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسى بىلەنلا بىلىمگە ئېرىشىدىغانلىقىنى بىلدۈرمەكتە. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: "مېنىڭ ئەڭ ئالىي جامائەت — ئاسماندىكى پەرىشتىلەرنىڭ ئۆز-ئارا جېدەللىشىشى توغرىسىدا ھېچقانداق ئىلىمىم يوق ئىدى. ئەگەر ئاللاھ مېنى بۇنى بىلىشكە ئىگە قىلمىغان بولسا، مەن بۇنى ھەرگىز بىلەلمەيتتىم" دېمەكتە.

ئۇلارنىڭ جېدەللىشىشى ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ يارىتىلىشى ھەققىدە ئىدى. ئاللاھ تائالا ئادەمنى يارىتىشنى ئىرادە قىلغاندا، پەرىشتىلەر ئارىسىدا بۇ ھەقتە مۇنازىرە بولغان. بۇ مۇنازىرە ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ۋە ئادەمنىڭ يارىتىلىشىدىكى مەقسەتنى چۈشىنىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىنسان ئۆز ئەقلى بىلەنلا غەيب ئىلمىنى بىلەلمەيدۇ. پەقەت ئاللاھ تائالا ۋەھىي ئارقىلىق پەيغەمبەرلەرگە بىلدۈرگەن ئىلىملەرنىلا بىلەلەيمىز. شۇڭا بىز ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسىگە — قۇرئان كەرىمگە ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىگە — ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. بۇ ئايەت يەنە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سەمىمىيلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئاللاھتىن كەلگەن ۋەھىيىگە تايانىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

ئىمان ئېيتقان بەندىلەر ئۈچۈن بۇ ئايەتتە چوڭقۇر ھېكمەت بار: ئاللاھ تائالا ئۆزى خالىغان بەندىسىگە غەيب ئىلىمىدىن بىلدۈرۈپ قويىدۇ. شۇڭا بىز ئاللاھنىڭ ئىلمىنىڭ چەكسىز ئىكەنلىكىنى، ئۆزىمىزنىڭ ئىلمىمىزنىڭ بولسا چەكلىك ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىشىمىز، ھەمدە ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسىگە شۈكرى قىلىشىمىز كېرەك. قۇرئان كەرىم بىزگە ئەڭ ئېسىل بىلىملەرنى ۋە توغرا يولنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. كېلىڭلار، قۇرئاننى كۆڭۈل قويۇپ ئوقۇپ، ئۇنىڭ ھىدايىتىگە ئەمەل قىلايلى ۋە ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلايلى.