Sad surəsi — Ayə 71

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• إِذْ (iz): “O zaman ki”, “xatırla o vaxtı” mənasındadır. Burada Allahın Rəsuluna (sallallahu aleyhi və səlləm) keçmişdə baş vermiş bir hadisəni xatırlatmaq üçün istifadə olunur.
• بَشَرًا (bəşərən): “İnsan”, “bəşər övladı” deməkdir. Burada Adəm (əleyhissəlam) nəzərdə tutulur.
• طِين (tin): “Palçıq”, “gil” mənasındadır. İnsanın torpaqdan, palçıqdan yaradıldığını bildirir.

2) Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Xatırla o vaxtı ki, Rəbbin mələklərə buyurdu: “Mən palçıqdan bir insan yaradacağam.” Bu insan Adəm əleyhissəlamdır. Allah onu torpaqdan, palçıqdan yaradacağını xəbər verdi. Bu, insanın yaradılışının başlanğıcı və Allahın qüdrətinin açıq-aydın bir dəlilidir. Allahın “Mən yaradacağam” deməsi Onun tək yaradıcı olduğunu göstərir; heç bir varlıq Onunla birlikdə yaratmaqda iştirak etmir.

Bu ayə insana öz mənşəyini xatırladır: biz torpaqdan yaradılmışıq və bir gün yenidən torpağa qayıdacağıq. Bu isə insanı təkəbbürdən uzaqlaşdırır, təvazökarlığa və Allaha şükrə yönəldir. Allahın mələklərə belə xəbər verməsi insanın Allah yanında nə qədər dəyərli olduğunu göstərir. Uca Allah insanı yaratmaqla ona böyük şərəf bəxş etmişdir.

Bu ayə həm də onu göstərir ki, Allah hər şeyə qadirdir; istədiyini yoxdan var edir, torpaqdan canlı bir varlıq yaradır. İnsan bu həqiqəti dərk edəndə qəlbində Allahın əzəməti artar, imanı güclənər və Ona daha səmimi qulluq edər.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Sənin yaradılışını düşün. Səni torpaqdan yaradan, sonra sənə can verən, sənə göz, qulaq, əl, ayaq və saysız-hesabsız nemətlər bəxş edən Allaha şükür et. Bu ayə sənə öz Rəbbini tanımaq və Ona yönəlmək üçün bir fürsətdir. Allah səni yaratmaqla təkcə bədən vermədi, həm də sənə şərəf və ləyaqət verdi. Elə isə bu şərəfi qoru, Allaha qarşı təkəbbür göstərmə, çünki sənin əslin bir parça palçıqdır. Lakin ruhun, imanın və yaxşı əməllərin səni ucaldır.

Gəl, bu ayənin mənasını qəlbində yaşat: səni yaradan Allahı sev, Ona ibadət et, Onun verdiyi nemətlərə şükür et. Unutma ki, sənin həyatın Onun əlindədir və hər an Ona möhtacsan. Bu həqiqəti dərk edən qəlb rahatlıq tapar, iman nuru ilə parlayar və əbədi səadətə qovuşar.