Сад сүрөсү — Аят 71

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• إِذْ — "ошол кезде", "эстегин" деген мааниде.
• بَشَرًا — "адам", "инсан". Бул жерде топурактан жаратылган адам баласы, тактап айтканда Адам ата (алейхи салам) көздөлүп турат.
• طِينٍ — "ылай", "баткак", башкача айтканда жердин топурагы менен суунун аралашмасы.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, эстеп көр: бир кезде Раббиң периштелерге кайрылып: "Мен ылайдан адам жаратам", — деди. Бул жердеги "адам" — Адам ата (алейхи салам), адамзаттын атасы. Аллах Таала аны топурактан, тактап айтканда жердин ылайынан жаратмакчы болду. Бул аятта адамдын жаратылышынын башталышы, анын топурактан жаралганы баяндалып, Аллахтын кудурет-күчү жана жаратуучулук сыпаты көрсөтүлүп турат. Ошондой эле бул окуя периштелерге Аллахтын адамды жаратуу тууралуу кабарын билдирүүсү менен башталган. Кийинки аяттарда Аллах анын денесин толук шөкөттөп, ичине рух үйлөгөндөн кийин периштелерге ага сажда кылууну буйруганы айтылат. Бирок бул сажда — урматтоо жана таазим кылуу саждасы болуп, ибадат саждасы эмес; ибадат саждасы жалгыз Аллахка гана таандык. Ислам шариятында башкага урмат үчүн сажда кылууга тыюу салынган.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллах Таала адамзатты топурактан жаратканы анын кудурет-күчүнүн чоңдугун жана инсандын жаратылышынын баштапкы булагын көрсөтөт. Бул бизди момундукка жана Аллахтын жаратуучулук сыпатын терең түшүнүүгө чакырат.
• Адам баласы топурактан жаралганын эстөө — текеберликтен алыстоого, өзүнүн чыккан булагын унутпоого жардам берет.
• Периштелерге Адам атага урмат саждасын кылуу буйругу адамдын Аллах алдындагы ардактуу ордун көрсөтөт. Бул — инсандын кадыр-баркынын жогору экендигинин белгиси.
• Ибадат саждасы жалгыз Аллахка гана таандык экендигин жана ага эч кимди шерик кылбоо керектигин үйрөтөт.
• Бул аят аркылуу биз Аллахтын периштелер менен сүйлөшкөнүн, алар Анын буйругун аткаруучулар экенин билебиз. Бул — ыйманды бекемдеп, көзгө көрүнбөгөн ааламга болгон ишенимди күчөтөт.
• Курандагы мындай баяндар адам баласын ой жүгүртүүгө, өз жаратылышын түшүнүүгө жана Аллахка шүгүр кылууга чакырат. Бул — Исламдын жана Курандын адамды ойлонууга, акыйкатты таанууга багыттаган даанышмандыгынын далили.