سوره ص — آیه 77

معانی کلمات:

• رَجیم: به معنای راندهشده، طردشده از رحمت، و ملعون و مطرود است. برخی مفسران آن را به معنای «مرجوم» یعنی سنگسارشده با ستارهها یا شهابها نیز دانستهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه ابلیس از فرمان او سرپیچی کرد و به سجده بر آدم تکبّر ورزید، به او فرمود: «پس از این جایگاه (بهشت) بیرون شو، زیرا تو راندهشده و طردشده از رحمت من هستی.» این خروج، هم به معنای بیرون شدن از بهشت است و هم به معنای محرومیت از قرب و رحمت الهی. ابلیس با این جمله، از تمام مقامات و منزلتهایی که داشت ساقط شد و لعنت و دوری از رحمت خداوند شامل حال او گردید. او دیگر شایسته حضور در جایگاه مقدس بهشت نبود و به سبب نافرمانی و تکبّر، به موجودی راندهشده و ملعون تبدیل شد که تا روز قیامت از رحمت الهی محروم است.

فواید و درسهای آیه:

1. عاقبت تکبّر و نافرمانی: این آیه نشان میدهد که تکبّر و سرپیچی از فرمان خداوند، انسان را از جایگاههای والا ساقط میکند و او را از رحمت الهی دور میسازد. پس مؤمن باید همواره از این خصلت زشت بپرهیزد.
2. اهمیت اطاعت از فرمان خدا: سرپیچی از دستورات الهی، حتی برای موجودی مانند ابلیس که سالها عبادت کرده بود، عواقب سنگینی دارد. این درس بزرگی است که اطاعت از خداوند باید در همه حال و در برابر همه فرمانها (حتی اگر حکمت آن برای ما روشن نباشد) انجام شود.
3. رحمت الهی برای بندگان مطیع: در مقابل، کسانی که در برابر فرمان خداوند تسلیم میشوند و تواضع میکنند، مشمول رحمت و لطف خداوند قرار میگیرند و از جایگاههای بلند بهرهمند میشوند. این آیه مؤمنان را ترغیب میکند که با فروتنی و اطاعت، خود را به خداوند نزدیک کنند و از سرنوشت ابلیس عبرت بگیرند.