سوره زمر — آیه 4

معانی کلمات:

• لَاصْطَفَىٰ: حتماً انتخاب میکرد و برمیگزید.
• سُبْحَانَهُ: تنزیه و پاک دانستن خداوند از هر نقص و عیب.
• الْقَهَّارُ: غالب و چیره بر همه موجودات، که همه مخلوقات در برابر اراده او تسلیماند.

تفسیر آیه:

اگر خداوند اراده میکرد که فرزندی برای خود بگیرد، همانطور که مشرکان و منکران میپندارند، از میان مخلوقاتش هر چه را میخواست برمیگزید و نیازی نداشت که این نسبت را به حضرت عیسی (علیهالسلام) یا فرشتگان بدهد. اما خداوند از این نسبتهای ناروا منزّه و پاک است. او خدایی است که در ذات، صفات و افعالش یگانه و یکتاست و هیچ شریکی ندارد. او قهّار است؛ یعنی بر تمام آفریدههایش چیره و غالب است و همه موجودات در برابر عظمت و قدرت او خاضع و تسلیماند. اگر او فرزندی میخواست، میتوانست موجودی برتر و شایستهتر خلق کند، اما این کار را نکرده است، زیرا فرزند گرفتن از صفات مخلوقات نیازمند و ناقص است، نه از صفات خدای بینیاز و کامل.

فواید و پیامهای آیه:

1. تنزیه خداوند از هر نقص: این آیه به ما میآموزد که خداوند از هر صفتی که شایسته مقام الوهیت نباشد، پاک و منزّه است و نباید او را به صفات مخلوقات مانند فرزند داشتن توصیف کرد.
2. توحید خالص: خداوند یکتاست و هیچ شریکی در ذات، صفات و افعال ندارد. این توحید، پایه و اساس دین اسلام است و انسان را از هرگونه شرک و بتپرستی بازمیدارد.
3. قدرت مطلق الهی: خداوند قهّار است و بر همه چیز چیره است. این صفت به انسان اطمینان میدهد که تنها او سزاوار عبادت و پرستش است و هیچ قدرتی در برابر اراده او تاب مقاومت ندارد.
4. ردّ عقاید باطل: این آیه به زیبایی عقاید خرافی و نادرست مشرکان را رد میکند و نشان میدهد که نسبت دادن فرزند به خداوند نه تنها از نظر عقلی محال است، بلکه از نظر شرعی نیز باطل و ناپسند است.
5. تسلیم در برابر خداوند: با درک صفت قهّار بودن خداوند، انسان در برابر او فروتن و تسلیم میشود و از سرکشی و طغیان در برابر فرمانهای او دوری میگزیند، چرا که میداند همه موجودات در برابر او خاضعاند.