سوره زمر — آیه 68

معانی کلمات:

• صُور: به معنای شیپور یا قرنی است که فرشتهٔ مأمور (اسرافیل) در آن میدمد.
• صَعِقَ: به معنای بیهوش شدن و مردن است؛ یعنی از شدت هول و امر الهی، همه از هوش رفته و میمیرند.
• قِیَامٌ: ایستادگان، جمع قائم؛ یعنی پس از نفخهٔ دوم، همه از قبرها برمیخیزند و ایستادهاند.

تفسیر آیه:

در این آیهٔ کریمه، خداوند متعال یکی از بزرگترین حوادث آخرت را بیان میکند: روزی که در «صور» دمیده میشود. این دمیدن، نفخهٔ دوم است که به آن «نفخهٔ صعق» میگویند؛ یعنی نفخهای که در آن همهٔ موجودات زنده در آسمانها و زمین، از فرشتگان، جنّ و انس و تمام جانداران، بیهوش شده و میمیرند؛ مگر کسانی که خداوند بخواهد آنان را از این مرگ استثنا کند، مانند برخی از فرشتگان خاص (مانند جبرئیل، میکائیل، اسرافیل و عزرائیل) و حوریان و ولدان بهشتی که خداوند آنان را از مرگ حفظ میکند. سپس بار دیگر در همان «صور» دمیده میشود؛ این بار نفخهٔ دوم است که نفخهٔ حیات و بعث نام دارد. در این هنگام، همهٔ خلایق از قبرهای خود برمیخیزند و ایستاده و نگران به اطراف مینگرند و منتظرند که خداوند با آنان چه رفتاری خواهد کرد و چه سرنوشتی در انتظارشان است. آنان در حیرت و وحشت فرو رفتهاند و نمیدانند که عاقبت کارشان به کجا میانجامد.

فواید و پیامهای آیه:

1. یادآوری مرگ و قیامت: این آیه به انسانها هشدار میدهد که زندگی دنیا پایانپذیر است و روزی فرا میرسد که همهٔ موجودات میمیرند و سپس برای حساب و جزا برانگیخته میشوند؛ پس باید برای آن روز آماده شوند.
2. قدرت مطلق خداوند: دمیدن در «صور» و زنده کردن مردگان پس از مرگ، نشانهٔ قدرت بیپایان خداوند است که هیچچیز برای او دشوار نیست؛ بنابراین انسان باید تنها به او توکل کند و از او بترسد.
3. امید به رحمت الهی: استثنا شدن برخی از بندگان خاص خداوند از مرگ در آن روز، نشان میدهد که خداوند بر بندگان صالح خود لطف و رحمت ویژه دارد و آنان را در سختترین لحظات نیز حفظ میکند؛ پس مؤمنان باید با ایمان و عمل صالح، خود را در زمرهٔ این بندگان قرار دهند.
4. آمادگی برای روز حساب: صحنهٔ برخاستن مردم از قبرها و نگاه کردن آنان به اطراف، یادآور این است که همهٔ انسانها در برابر اعمال خود مسئولند و هیچکس نمیتواند از این صحنه فرار کند؛ پس باید در دنیا به فکر عاقبت خود باشیم و اعمال نیک انجام دهیم.