Zumar surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma'nolari:

• Sur – bu shox (qarn) bo‘lib, unda Isrofil alayhissalom tomonidan dam uriladi.
• Sa'iqa – qattiq ovozdan hushidan ketish yoki o‘lish.
• Qiyom – tik turish, o‘rnidan turish.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda Qiyomat kunidagi ulkan voqealarni bayon qilmoqda. Birinchi marta sur (shox)ga dam urilganda, osmonlardagi va yerdagi barcha jonzotlar – farishtalar, jinlar, insonlar va barcha maxluqotlar – qattiq dahshatli ovozdan hushidan ketib, vafot etadilar. Faqat Alloh taolo O‘zi xohlagan zotlargina (ba'zi rivoyatlarga ko‘ra, Jibroil, Mikoyil, Isrofil va Azroil kabi ulug‘ farishtalar yoki jannatdagi ba'zi maxluqotlar) bundan mustasno bo‘ladi. Bu hol butun olamni qamrab oladigan ulkan falokatdir.

So‘ngra, Allohning amri bilan surga ikkinchi marta dam uriladi. Bu esa qayta tirilish suridir. Shu zahoti barcha o‘lgan maxluqotlar qabrlaridan tirilib, o‘rnilaridan turib, atroflariga qaraydilar. Ular endi o‘zlariga nima qilinishini, qanday hisob-kitob bo‘lishini intiqlik va qo‘rquv bilan kuzatadilar. Bu manzara – butun insoniyatning Alloh huzurida jam bo‘lishidir.

Foydalar:

Ushbu oyatdan o‘rganadigan saboqlar juda katta. Birinchidan, bu oyat dunyoning oxiri va qayta tirilish haqiqatini tasdiqlaydi. Bu – mo‘minning e'tiqodining asosiy ustunlaridan biridir. Ikkinchidan, bu oyat insonga dunyo hayotining o‘tkinchi ekanligini va oxiratning muqarrarligini eslatadi. Ushbu haqiqatni yodda tutgan inson gunohlardan saqlanadi, to‘g‘ri yo‘ldan yurishga harakat qiladi. Uchinchidan, Allohning qudrati cheksiz ekanini anglash – inson qalbida Xudoga bo‘lgan taqvoni kuchaytiradi. To‘rtinchidan, bu oyat mo‘minlarga qayta tirilish va hisob-kitob kuni haqida o‘ylab, o‘z amallarini yaxshilashga undaydi. Chunki o‘sha kunda hech kimning mol-mulki, mansabi va qarindoshligi foyda bermaydi, faqat imon va solih amallargina najot keltiradi. Bu esa insonni ezgu ishlarga chorlaydi va yomon xulqlardan qaytaradi.