Zumar surasi — Oyat 67

Kalimalarning ma'nolari:

• Qadr – qadrini bilish, ulug'lash, hurmat qilish.
• Qabzah – ushlash, qo'l ostida tutish, changallash.
• Matviyyat – yig'ilgan, o'ralgan, buklangan.
• Yamin – o'ng qo'l (Allohga xos sifat sifatida, Uning buyukligiga munosib tarzda).
• Subhanahu – U har qanday nuqsondan pokdir.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning Uning haqidagi noto'g'ri tasavvurlarini rad etib, ularning Allohni to'g'ri ulug'lamaganliklarini bayon qilmoqda. Ular Allohning buyukligini, qudrati va azamatini to'g'ri anglamadilar, chunki Uning yoniga ojiz, hech narsaga qodir bo'lmagan maxluqotlarni – butlar, sanamlar va boshqa narsalarni sherik qildilar. Holbuki, butun borliqning Yaratuvchisi va Egasi bo'lgan Zotning qudrati shunchalik ulug'ki, butun yer yuzi – tog'lari, daryolari, dengizlari, o'simliklari va barcha maxluqotlari bilan Qiyomat kunida Uning changalida, ixtiyorida bo'ladi. Osmoularning hammasi – yetti qavat osmon – Uning o'ng qo'lida yig'ilgan, o'ralgan holda bo'ladi. Bu Allohning cheksiz qudrati va buyukligining ifodasidir.

Alloh taolo bu oyatda O'zini har qanday nuqsondan, kamchilikdan va mushriklarning U haqidagi yolg'on e'tiqodlaridan pok ekanini bildirmoqda. U ularning shirk keltirishlaridan, Unga sherik qo'shishlaridan mutlaqo oliydir. Bu yerda Allohning "qabzah" (changal) va "yamin" (o'ng qo'l) sifatlari zikr qilingan bo'lib, ular Allohga Uning azmati va ulug'ligiga munosib tarzda, hech qanday maxluqotga o'xshatilmasdan va sifatlarining haqiqatini so'ramasdan tasdiqlanadi. Bu sifatlar Allohning qudrati va hukmronligining to'liqligini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning qudrati cheksizdir – butun koinot, yeru osmon Uning ixtiyorida va tasarrufidadir. Bu bizga Uning buyukligini anglatadi va Unga bo'lgan ishonchimizni mustahkamlaydi.
2. Allohning ulug'ligini to'g'ri anglash – insonni shirkdan saqlaydi. Kim Allohni haqiqiy ulug'lasa, Uning yoniga hech narsani sherik qilmaydi.
3. Qiyomat kuni butun borliq Allohning huzurida ojiz va bo'ysunuvchi holda bo'ladi. Bu bizga oxirat haqida chuqur tafakkur qilishga va o'sha kunga tayyorgarlik ko'rishga undaydi.
4. Allohning sifatlari haqida gapirganda, biz Uning azmatiga munosib tarzda, hech qanday o'xshatish va tasavvur qilmasdan e'tiqod qilamiz. Bu esa musulmonning aqidasini poklaydi va uni shubhalardan himoya qiladi.
5. Bu oyat inson qalbida Allohga nisbatan haybat va ulug'lik hissini uyg'otadi, uni Uning oldida kamtarin bo'lishga va Unga chin dildan ibodat qilishga chorlaydi.