سوره نساء — آیه 64

معانی کلمات:

• «لِيُطَاعَ»: تا از او اطاعت شود.
• «بِإِذْنِ اللَّهِ»: به فرمان و توفیق خداوند.
• «ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ»: بر خود ستم کردند (با گناه و نافرمانی).
• «تَوَّابًا»: بسیار توبهپذیر (کسی که توبه بندگان را میپذیرد).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه بیان میکند که هیچ پیامبری را نفرستاده است مگر برای اینکه به فرمان و مشیت الهی، مردم از او اطاعت کنند؛ یعنی اطاعت از رسول، در حقیقت اطاعت از خداوند است و این اطاعت با توفیق و ارادهی خداوند محقق میشود.

سپس خداوند به گروهی اشاره میکند که با ارتکاب گناهان، بر خود ستم روا داشتهاند. به آنها میفرماید: اگر این ستمکاران، هنگامی که خطا کردند، نزد تو (ای پیامبر) میآمدند و با پشیمانی و ندامت، از خداوند طلب آمرزش میکردند و تو نیز برای آنها دعای مغفرت میکردی، قطعاً خداوند را بسیار توبهپذیر و مهربان مییافتند و توبهی آنان را میپذیرفت. این آیه نشاندهندهی اهمیت رجوع به پیامبر و استغفار در حیات ایشان است و نیز بیانگر این است که درِ توبه همیشه به روی بندگان باز است، به شرط آنکه با صدق و ندامت واقعی به درگاه خداوند روی آورند.

فواید و پیامهای آیه:

• اطاعت از پیامبران، بخشی از اطاعت خداوند است و مؤمنان باید در همهی امور از فرامین رسولان پیروی کنند.
• گناه، ظلم به خویشتن است؛ زیرا انسان با نافرمانی، به روح و سعادت خود آسیب میزند.
• درِ توبه هیچگاه بسته نیست؛ خداوند بندگانی را که با صدق و ندامت به سوی او بازگردند، میبخشد و رحمت خود را شامل حالشان میکند.
• مراجعه به پیامبر و اولیای الهی و درخواست دعا و استغفار از آنان، سبب نزول رحمت و آمرزش الهی است.
• این آیه مؤمنان را به امیدواری و رجوع به خداوند در همهی حالات دعوت میکند و نشان میدهد که حتی پس از خطا، راه بازگشت و رستگاری وجود دارد.